Onderzoek doen in het archief
Onderzoek naar je familie na 1811
Het jaar 1811 is bij stamboomonderzoek een belangrijke scheidslijn. In dat jaar werd namelijk de burgerlijke stand ingevoerd en werd het gebruik van een familienaam verplicht. Onderzoek na 1811 is daarom een stuk eenvoudiger dan in de periode daarvoor.
Bij meer recente bronnen daarentegen kan de openbaarheid van stukken het onderzoek bemoeilijken. Over het algemeen geldt: alles ouder dan 100 jaar is openbaar. Geboorteaktes worden openbaar na 100 jaar, huwelijksaktes na 75 jaar, en overlijdensaktes na 50 jaar. Maar laat je hierdoor niet ontmoedigen; vaak is er meer mogelijk dan je denkt.
Voor je begint
Onderzoek naar je familie voor 1811
Vóór 1811 registreerde niet het lokale bestuur, maar de kerk de belangrijkste levensgebeurtenissen. Het ging daarbij niet om burgerlijke feiten zoals geboorten, huwelijken en overlijden, maar om kerkelijke handelingen: dopen, trouwen en begraven.
Vanaf het Concilie van Trente (1545–1563), een van de belangrijkste kerkvergaderingen van de Rooms-Katholieke Kerk, waren katholieke parochies verplicht registers bij te houden. Deze regel, officieel ingevoerd in 1563, moest zorgen voor een betere kerkelijke administratie en het beheer van de sacramenten. Ook andere kerkgenootschappen volgen dit voorbeeld. De vroegste registers uit ons werkgebied beginnen rond 1600.
Na de Reformatie in de 16e eeuw, werd de Nederduitse Gereformeerde Kerk als 'ware religie' en dus als bevoorrechte kerk behandeld, maar zij kreeg nooit de status van staatskerk. Katholieken weken uit naar schuilkerken en hielden hun geloof daar in stilte in stand. Officieel was de katholieke eredienst verboden, maar in de praktijk kneep de calvinistische overheid vaak een oogje toe—zolang het geloof maar niet in het openbaar beleden werd. Pas met de komst van de Fransen in 1795 werd het katholieke geloof weer toegestaan en godsdienstvrijheid ingevoerd.
Geboorte
Onderzoek naar je huis
Wil je wat meer te weten komen over je huis, de omgeving waar je woont of ben je op zoek naar de geschiedenis van een bepaalde plek?
Of zoek je een antwoord op vragen zoals: wanneer is mijn huis gebouwd, wie woonden er, hoe zag het er hier vroeger uit?
Aan de hand van onderzoek in verschillende archieven, zoals het bouwarchief, kadaster, het bevolkingsregister en notariële archieven, kun je op meeste vragen wel een antwoord vinden.
Als je een pand gaat onderzoeken kun je onderscheid maken in bouw, eigendom, bewoning en eventueel andere functies van een gebouw.
Onderzoek naar bedrijven
Enkele grote fabrieken en bedrijven hebben hun eigen archief bij ons ondergebracht. Maar hoe kun je al die andere kleine bedrijfjes terugvinden?
De oprichting en opheffing van een bedrijf worden altijd geregistreerd, maar zijn niet altijd bewaard gebleven. Het succes van een bedrijf kun je achterhalen door de belastingheffing te onderzoeken. Bedrijven leveren diensten, breiden uit, maken reclame, en laten zo overal sporen achter. Soms heb je geluk en kom je snippers tegen in een onverwacht archief.
Onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog
Wil je onderzoek doen naar personen of gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog? Dan maak je vaak gebruik van bronnen binnen én buiten de collectie van ons archief.
We raden aan om te starten met de Onderzoeksgids Tweede Wereldoorlog. Deze gids is ontwikkeld vanuit de onderzoeksgroep Bevrijd van de vergetelheid, waarin we ieder Tilburgs oorlogsslachtoffer een verhaal en gezicht geven. In deze gids lees je:
- welke bronnen beschikbaar zijn
- waar je deze kunt vinden
- hoe je je onderzoek het beste aanpakt
Veel archieven uit de periode van de Tweede Wereldoorlog zijn gedigitaliseerd. Een overzicht van deze archieven is hier te vinden.
Regionaal Archief Tilburg heeft verder ook een website ontwikkeld waarbij gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog op een kaart zijn weergegeven, inclusief verwijzing naar archiefbronnen: https://www.tilburgwo2kaart.nl/
Onderzoek in dorp en stad
Voor onderzoek naar de geschiedenis van een heerlijkheid, dorp, stad, parochie of gemeente zijn er verschillende archieven die je bij ons kunt raadplegen.
De archieven van bestuur en rechtspraak van vóór 1811 zijn in de meeste gevallen volledig gedigitaliseerd via onze website te raadplegen.
Archieven met administratie en besluiten van lokale overheden tot 1811
Bevat informatie over criminele en vrijwillige rechtspraak in de periode tot 1811
Heerlijkheidsarchieven
De historische archieven van de verschillende heerlijkheden in ons werkgebied
We hebben diverse parochiearchieven informatie over het religieuze leven in het archief. Houd er rekening mee dat niet alle parochies hun archieven bij ons ondergebracht hebben
De charterbank bevat oorkonden uit de periode 1269-1879, deze oorkonden gaan vaak over rechten, bezit, privileges en afspraken.
De archieven van gemeentebesturen bevatten notulen, verordeningen en beleid vanaf 1811
Foto's en films
In onze beeldbank vind je foto’s, films en audio-opnames uit onze collecties. Je kunt zoeken op trefwoord, of filteren op bijvoorbeeld locatie en datering. Bij elke foto/film/audio-opname staat een korte omschrijving met meer informatie over de maker, datum en auteursrechten. Als de auteursrechten het toestaan, kun je het bestand zelf downloaden via de downloadknop.
Archieftips voor beginners
Hoe doe je archiefonderzoek? Uiteraard leggen we dat uit op onze studiezaal, maar we helpen je ook thuis alvast graag op weg! Daarom hebben wij in samenwerking met het Noord-Hollands Archief, Het Utrechts Archief, Gelders Archief, Regionaal Archief Rivierenland en het Kennisnetwerk Informatie en Archief (KIA) een aantal korte animatiefilms en flyers laten maken waarin wordt uitgelegd hoe je archiefonderzoek doet. Wij hebben de films en flyers voor alle organisaties gemaakt om hun bezoekers op weg te helpen. Bekijk de films, flyers en nog veel meer handige archieftips hieronder.
Wat is een archief?
Hoe doe je onderzoek in een archief?
Hoe zoek je online in een archief?