Huisnummer- en adreswijziging
Al vanaf de late middeleeuwen komen er straatnamen voor. Deze namen ontstonden in de volksmond en verwezen meestal naar de geografische ligging, terreingesteldheid, een bewoner, of naar het dorp of gehucht waar de weg naartoe leidde. Uithangborden, gevelstenen en andere kenmerken hielpen bij het onderscheiden en beschrijven van individuele gebouwen. Ook werd er gebruik gemaakt van zogenaamde belendingen, waarbij omliggende percelen of gebouwen werden beschreven.
In de Franse tijd werd, met het oog op belastingheffing, het gebruik van huisnummers verplicht. Tilburg werd administratief in 13 wijken en vanaf 1889 zelfs in veertien wijken onderverdeeld. De wijken werden aangeduid met een letter. Huizen werden per wijk genummerd waarbij het nummer vooraf gegaan werd door de letter van de wijk.
In 1880 nam de gemeenteraad het besluit om straatnaambordjes te laten vervaardigen en op 8 oktober 1881 stelde de gemeenteraad een eerste lijst met 87 straatnamen vast. Maar dit betekende nog niet dat de huisnummering per wijk verdween. Pas in 1910 ging men over tot straatgewijze nummering. De straten liepen hierbij van noord naar zuid en van oost naar west, met de oneven nummers aan de rechterzijde en de even nummers aan de linkerzijde. Alleen bij pleinen werd doorlopend genummerd. Dit systeem wordt tot op de dag van vandaag nog steeds gehanteerd in Tilburg.
Vooral doordat er steeds meer huizen werden gebouwd op open plekken tussen de bestaande bebouwing was het een aantal keren nodig om alle huizen een nieuw nummer te geven.
Klik hieronder door naar de omnummeringslijsten van verschillende plaatsen. De genoemde bronnen zijn genummerd met archiefnummer_inventarisnummer of bibliotheek en vindplaats, en gesorteerd op jaartal.
Alphen en Riel - Baarle-Nassau - Berkel-Enschot - Chaam - Diessen - Dongen - Gilze en Rijen - Goirle - 's Gravenmoer - Haaren - Hilvarenbeek - Hoge en Lage Zwaluwe - Loon op Zand - Made en Drimmelen - Moergestel - Oisterwijk - Oosterhout - Raamsdonk - Terheijden - Tilburg - Udenhout
2102_0799, Omnummeringslijst Alphen met eigenaren (ca.1830)
2121_0034, Omnummeringslijsten Alphen en Riel met bewoners (1952-1963)
2232_0113, Omnummeringslijst Baarle-Nassau met bewoners (z.j.)
2236_1072, Adresboek Baarle-Nassau en Baarle-Hertog (1948), Omnummeringslijst Baarle-Nassau en Baarle-Hertog met bewoners (1954)
2232_0051, Omnummeringslijst Baarle-Nassau en Baarle-Hertog met bewoners (1954)
Bibliotheek F BAAR 18, Omnummeringslijst Baarle-Nassau en Baarle-Hertog met bewoners (1954)
2236_0010, Stukken betreffende het vaststellen van straatnamen en huisnummers (1954-1983)
2236_0009, Wijkregister Baarle-Nassau met bewoners (z.j.), Uittreksel Belgische telefoongids Baarle-Hertog (1968), Omnummeringslijst Baarle-Hertog met bewoners (1960)
Bibliotheek F BAAR MAP 5, Omnummeringslijst van wijken naar straten Baarle-Nassau (1961)
2236_1073, Omnummeringslijst van wijken naar straten Baarle-Nassau met bewoners (1961-1966)
0767_1175, Omnummeringslijst van wijken naar straten met bewoners (1957), Adreslijsten met bewoners (1957, 1963, 1964, 1966, 1968), Omnummeringslijsten met bewoners (1966, 1967, 1968)
2912_0035, Omnummeringslijst (1859-1869-1900); Omnummeringslijst met straatnamen (1860-1899), Incomplete omnummeringslijst (1859-1869-1900); Omnummeringslijst met straatnamen (ca. 1900)
2901_0919, Wijkregister met straatnamen en bewoners en aangepaste huisnummers (ca. 1900)
2916_0027, Adresboek met bewoners en telefoonnummers (1966, 1967, 1970, 1971, 1973, 1974), Omnummeringslijst van wijken naar straten met bewoners (z.j.)
0769_0004, Besluiten van de raad tot invoering en vaststelling van straatnamen (1953-1980)
0769_0007, Stukken betreffende de wijziging van de huisnummers (1969-1981)
1425_0025, Omnummeringslijst van wijken naar straten en latere omnummeringen (1955-1985)
0954_2237, Adreslijst met bewoners en aangepaste huisnummers (1910-1920)
0980_0001, Verdeling van de gemeente in wijken, straatnamen, huisnummering (3 december 1928)
0955_0427, Stukken betreffende de huisnummering (1934-1960)
2801_0565, Omnummeringslijst met eigenaren (ca. 1815)
2862_0187, Omnummeringslijst (1880-1890-1900-1910-1920)
2801_0568, Wijkregister met straatnamen en bewoners en aangepaste huisnummers (1910-1920)
2862_0173, Vergelijking huisnummering gerangschikt op adres (1928-1949)
2862_0174, Vergelijking huisnummering gerangschikt op naam bewoner (1928-1949)
2865_0015, Omnummeringslijst met bewoners (1948-1949)
2862_0339, Omnummeringslijst met bewoners (1 januari 1949)
2810_0008, Omnummeringslijsten (1976-1985)
2810_0010, Stukken betreffende straatnaamgeving (1981-1987)
2810_0009, Omnummeringslijsten (1987-1989)
0696_0262, Wijkregister met bewoners en kadasteraanduiding (1874)
0696_0263, Wijkregister met bewoners en aangepaste huisnummers (ca. 1896)
0696_0273, Stukken betreffende de vernummering van de huizen bij invoering van de nieuwe huisnummering (1930-1931)
0697_1371, Straatnaamgeving en huisnummering (1951-1976)
0916_0089, Huisnummering (1974-1989)
0958_0617, Registers van de nummers van huizen (1911-1937)
1097_1238, Huisnummerlijsten (1951-1963)
1097_1239, Huisnummerlijsten, vernummeringen (1964-1972)
1097_1240, Huisnummerlijsten: verbeteringen en aanvullingen (1975-1982)
1097_1241, Huisnummerlijsten: wijzigingen en aanvullingen (1976-1989)
1097_1242, Huisnummerlijsten: wijzigingen en aanvullingen (1982-1988)
1097_1242, Huisnummerlijst (1990); huisnummers Lange Veertel (1990-1993)
6006_0291, Huisnummering (1851-1943)
0699_3216, Registers van huisnummers (1920-1932)
1012_0007, Stukken betreffende de huisnummering (1940-1970)
1424_0026, Huisnummering en huisnummerwijzigingen (1972-1985)
1424_0029, Tekeningen (1984-1995)
1424_1571, Bestemmingsplan Buitengebied, overzicht Huisnummering (1984)
1424_0027, Huisnummering en huisnummerwijzigingen (1985-1988)
1424_0031, Straatnaamgeving en huisnummerwijzigingen (1987-1996)
1424_0028, Huisnummering en huisnummerwijzigingen (1989-1996)
2501_0920, Stukken betreffende huisnummering (1851)
2536_0012, Raadsbesluiten betreffende huisnummering in de gemeente Hooge en Lage Zwaluwe (1948-1976)
0783_1891, Staten van huisnummers en bewoners (1849)
0783_1892, Lijst van inwoners van de Kaatsheuvelse straat (1875)
0783_1893, Lijst met verandering van huisnummers (1878)
0783_1894, Staat van inwoners Wijken A en B (1910)
0783_1895, Staten van huisnummers (1915)
1110_0017, Afzonderlijke gevallen van toekenning/wijziging van straatnamen (1942-1959)
1110_0018, Afzonderlijke gevallen van toekenning/wijziging van straatnamen (1960-1975)
1110_1250, Staten van huisnummers (1975-1980)
1110_0019, Afzonderlijke gevallen van toekenning/wijziging van straatnamen (1975-1980)
1600_1352, Huisnummering: Nummering en Hernummering, map 1 (1984 - 1987)
1600_1353, Huisnummering: Nummering en Hernummering, map 2 (1988 – 1990)
1600_1354, Huisnummering: Nummering en Hernummering, map 3 (1991 - 1992)
Archief 1600 bevat daarnaast heel veel losse archiefstukken over hernummering. Zoek op "huisnummering" en "straatnaamgeving".
2303_0085, Wijk- en Huisnummering te Made en Drimmelen (1817-1948)
2348_0017, Raadsbesluiten betreffende huisnummering in de gemeente Made (ca. 1949-1973)
2303_0084, Concordans van adres (1995) naar kadastrale aanduiding (1832) en huisnummer (1829)
0821_0557, Stukken betreffende de huisnummering (1851-1928)
0921_0005, Lijsten betreffende de invoering van een nieuwe huisnummering (1936-1964)
0846_0722, Stukken betreffende de verdeling der gemeente in wijken, het nummeren der huizen en benaming van straten (1844-1921)
0846_0723, Huisnummerregister (1860)
0846_0724, Huisnummerregister (1877)
0846_0725, Huisnummerregister (1887-1889)
0846_0726, Huisnummerregister (1889)
0846_0727, Huisnummerregister (1890)
0846_0728, Huisnummerregister (ca. 1900)
0863_0010, Stukken betreffende de naamgeving van straten en pleinen (1927-1970)
1105_0001, Huisnummers, vernummering (1947)
1441_0037, Dossiers inzake de vaststelling van huisnummering en vernummering (1978-1996)
3112_0403, Lijst van huisnummers en bewoners Wijken A t/m L (1808-1840)
3112_0485, Huisnummers (1820-1840)
3112_0404, Vernummering van de huisnummers (1850-1860)
3112_0405, Huisnummers en straten (1860-1870)
3112_0406, Huisnummers en straten (1870-1880)
3112_0409, Handgeschreven omnummeringslijsten (1880-1909)
3112_0483, Vernummering van de huizen en huisnummers (1880-1890)
2001_0935, Huisnummerregister (ca. 1880)
2001_0936, Huisnummerregister (ca. 1888)
2001_0937, Huisnummerregister (ca. 1889)
2001_0938, Huisnummerregister (ca. 1891-1893)
2001_0939, Huisnummerregister (ca. 1895-1899)
2001_0913e, Vergelijkingstafel tussen de registers van de wijken en nummers der huizen (1900-1909, 1910-1919, 1920-1929, 1930-1938, 1938-1965)
3112_0407, Vergelijkingstafel tussen de registers van de wijken en nummers der huizen (1900-1909, 1910-1919, 1920-1929, 1930-1938, 1938-1965)
2001_0913a, Register van de wijken en nummers der huizen (1900-1910)
2001_0913b, Register van de wijken en nummers der huizen (1910-1920)
2001_0913c, Register van de wijken en nummers der huizen (1920-1929)
2001_0940, Lijsten van nieuwe huisnummers (1930)
2001_0913d, Register van de wijken en nummers der huizen (1930-1938)
3109_0953, Huisnummering Vaststelling (1952-1969)
3109_0956, Huisnummering Tekeningen (1960-1973)
3109_0954, Huisnummering Vaststelling (1970-1975)
3109_0955, Huisnummering Vaststelling (1976-1980)
3171_0008, Vaststelling huisnummers (1981-1990)
3171_0009, Vaststelling huisnummers; tekeningen en kaarten deel 1 (1983)
3171_0010, Vaststelling huisnummers; tekeningen en kaarten deel 2 (1983)
2701_1291, Wijkregister, register voor de huisnummering tot en met Wijk I (1908)
2701_1292, Register voor de huisnummering Wijk A (1908)
2701_1293, Register voor de huisnummering Wijk B (1908)
2701_1294, Register voor de huisnummering Wijk C (1908)
2701_1295, Register voor de huisnummering Wijk D (1908)
2701_1296, Register voor de huisnummering Wijk E (1908)
2701_1297, Register voor de huisnummering Wijk F (1908)
2701_1298, Register voor de huisnummering Wijk G (1908)
2701_1299, Register voor de huisnummering Wijk H (1908)
2701_1300, Register voor de huisnummering Wijk I (1908)
2701_1301, Register voor de huisnummering Wijk A (1908, 1920)
2701_1302, Register voor de huisnummering Wijk B (1908, 1920)
2701_1303, Register voor de huisnummering Wijk C (1908, 1920)
2701_1304, Register voor de huisnummering Wijk D (1908, 1920)
2701_1305, Register voor de huisnummering Wijk E en H (1908, 1920)
2701_1306, Register voor de huisnummering Wijk F (1908, 1920)
2701_1307, Register voor de huisnummering Wijk G (1908, 1920)
2701_1308, Register voor de huisnummering Wijk I (1908, 1920)
2701_1309, Register voor de huisnummering Wijk J (1908, 1920)
2701_1310, Register voor de huisnummering Wijk K (1908, 1920)
2701_1311, Register voor de huisnummering Wijk L (1908, 1920)
2701_1199c, Verordening betreffende wijkverdeeling, nommering van gebouwen en aangifte van verhuizingen binnen de gemeente (1911, 1920, 1921)
2701_1312, Register voor de huisnummering Wijk A (1920)
2701_1313, Register voor de huisnummering Wijk B (1920)
2701_1314, Register voor de huisnummering Wijk C (1920)
2701_1315, Register voor de huisnummering Wijk D (1920)
2701_1316, Register voor de huisnummering Wijk E (1920)
2701_1317, Register voor de huisnummering Wijk F (1920)
2701_1318, Register voor de huisnummering Wijk G (1920)
2701_1319, Register voor de huisnummering Wijk H (1920)
2701_1320, Register voor de huisnummering Wijk I (1920)
2701_1321, Register voor de huisnummering Wijk J (1920)
2701_1322, Register voor de huisnummering Wijk K (1920)
2701_1323, Register voor de huisnummering Wijk L (1920)
2701_1324, Register voor de huisnummering Wijk M (1920)
2701_1325, Register voor de huisnummering Wijk A (ca. 1920)
2701_1326, Register voor de huisnummering Wijk B (ca. 1920)
2701_1327, Register voor de huisnummering Wijk C (ca. 1920)
2701_1328, Register voor de huisnummering Wijk D (ca. 1920)
2701_1329, Register voor de huisnummering Wijk E (ca. 1920)
2701_1330, Register voor de huisnummering Wijk F (ca. 1920)
2701_1331, Register voor de huisnummering Wijk G (ca. 1920)
2701_1332, Register voor de huisnummering Wijk H (ca. 1920)
2701_1333, Register voor de huisnummering Wijk I (ca. 1920)
2701_1334, Register voor de huisnummering Wijk J (ca. 1920)
2701_1335, Register voor de huisnummering Wijk K (ca. 1920)
2701_1336, Register voor de huisnummering Wijk L (ca. 1920)
2701_1337, Register voor de huisnummering Wijk M (ca. 1920)
2701_1338, Register voor de huisnummering Wijk A (november 1924)
2701_1339, Register voor de huisnummering Wijk B (november 1924)
2701_1340, Register voor de huisnummering Wijk C (november 1924)
2701_1341, Register voor de huisnummering Wijk D (november 1924)
2701_1151, Huisnummerregister gerangschikt per wijk (1e kwart 20e eeuw)
2701_1186a, Register voor de huisnummering Wijken A t/m D (Raamsdonk dorp) (1942)
2701_1186b, Register voor de huisnummering Wijken E t/m M (Raamsdonksveer) (1942)
2701_1186c, Lijst van oude en nieuwe nummers Wijken A t/m D (Raamsdonk dorp) (1949)
2701_1186d, Alfabetische opgave der straatnamen van Raamsdonk dorp (1949)
2701_1186e, Alfabetische opgave der straatnamen van Raamsdonksveer (1949)
2417_0051, Huisnummerlijst (1809-1811)
2401_0911, Wijkregisters (1900-1910)
2401_0912, Wijkregisters (ca. 1920)
2401_0913, Wijkregisters (ca. 1930)
2401_0914, Wijkregisters (ca. 1940)
2401_1126, Wijkregisters (ca. 1950-1951)
2401_1127, Wijkregisters (ca. 1951-1954)
0004_1553, Registers met opgave van vernummering van de huizen (1879)
0004_1556, Registers met opgave van huizen met kadastrale nummers (1880-1889)
0004_1554, Registers met opgave van vernummering van de huizen (1890)
0004_1557, Registers met opgave van huizen met kadastrale nummers Wijken A-I (1890-1899)
0004_1558, Registers met opgave van huizen met kadastrale nummers Wijken K-O (1890-1899)
0004_1555, Registers met opgave van vernummering van de huizen (1899-1900)
0004_2343, Benaming der straten te Tilburg (1900)
0004_1559, Registers met opgave van huizen met kadastrale nummers Wijken A-I (1900-1909)
0004_1560, Registers met opgave van huizen met kadastrale nummers Wijken K-O (1900-1909)
0484_7117, Vernummeringsregister inzake huisnummers (1916-1990)
Daarnaast zijn er lijsten gemaakt door vrijwilligers:
Straatnamen Gewijzigd Nummering Behouden
Vernummeringen 1916 2000 Nieuw Oud
Vernummeringen 1916 2000 Oud Nieuw
0865_0305, Registers van huisnummering deel 1 (1871, 1926, 1930, z.j.)
0865_0306, Registers van huisnummering deel 2 (1871, 1926, 1930, z.j.)
0865_0307, Registers van huisnummering deel 3 (1871, 1926, 1930, z.j.)
0865_0308, Registers van huisnummering deel 4 (1871, 1926, 1930, z.j.)
0865_0309, Registers van huisnummering deel 5 (1871, 1926, 1930, z.j.)
1188_0019, Vaststelling en hernummering van huisnummers (1954-1983)