Nieuw boek: Wonen als arbeider in een textielstad

37
09-12-2015
  • Zuidelijk Historisch Contact
  • Woningwet
  • woningbouwvereniging Sint Joseph
  • Woningbouwvereniging Ontwikkeling Tilburg
  • woningbouw
  • Tilburg
  • textielfabrikant
  • textielarbeider
  • Johan Rückert
  • Jan Timmermans
  • Groeseind
  • gezondheidswet
  • cholera
  • bouwpastoor Smits
  • boek
  • arbeidershuisvesting
Wonen als een arbeider in een textielstadVandaag 9 december 2015 vond de boekpresentatie bij Regionaal Archief Tilburg plaats van de nieuwe publicatie van Jan Timmermans, Wonen als arbeider in een textielstad arbeidershuisvesting in Tilburg 1870-1938. Het boek is uitgegeven bij Verloren in de derde reeks van het Zuidelijk Historisch Contact.

"De dag van heden, die een kentering belooft te brengen in de ellendige woontoestanden in Tilburg, zal in de geschiedenis onzer stad als een dag van gewicht blijven aangeteekend."





Jan Timmermans is oud-wethouder van Tilburg en heeft zich afgelopen jaren in dit thema uitvoerig verdiept. Zijn pennenvrucht is doorwrocht en niet van enige humor gespeend. Wanneer hij op pagina 133 schrijft dat de Katholieke Kerk haar dominante steentje bijdroeg aan de woonsfeer in de wijk, voegt hij op persoonlijke titel toe: "Zeg maar een zwerfkei". In de inleiding stelt hij dat bij het archief specifieke informatie over Tilburg te vinden is, maar wel na soms geduldig zoeken (pagina 14). Dat archiefonderzoek heeft mede tot dit unieke boek geleid. Hij heeft ook veelvuldig gebruik gemaakt van de zoekmogelijkheden op de digitale krantenbank van Delpher

De Tilburgse textielfabrikanten kenden in tegenstelling tot andere textielsteden geen traditie om huizen te bouwen voor de werknemers. Uitzonderingen zijn Thomas de Beer met de arbeiderswoningen in de Kuiperstraat en J.N. van Diepen op de Berkdijk. Relatief gezien was de woonsituatie van de arbeiders niet slecht, al woonden thuiswevers over het algemeen beter dan de fabrieksarbeiders. Het begrip pandjesbaas had geen negatieve benaming. Met de hygiëne echter was het niet rooskleurig gesteld, de kindersterfte was hoog. Vooral tijdens de warme zomers vielen de waterputten vaak droog. Daarnaast toonde de gemeente Tilburg zich zeer passief om het riool aan te leggen en de gevreesde besmettelijke ziekte cholera brak met enige regelmaat uit.

Het aantal inwoners aan het einde van de negentiende  eeuw verdubbelde in de Tilburgse textielstad en mede hierdoor verslechterden de woonomstandigheden. Fabrikanten acteerden laat op het sociale vraagstuk. Kapelaan Lambert Poell (1872-1937) , die zich wel betrokken voelde bij het lot van de arbeiders, werd overgeplaatst naar een andere parochie in Gemert. Het zijn uiteindelijk de woningwet en de gezondheidswet uit 1901 geweest, die hebben gezorgd voor betere woonomstandigheden.
Indeling van een arbeiderswoning
Jan Timmermans legt de uitvoering van deze wetten naast de stadsontwikkeling in de wijk Groeseind. Daarbij belicht de schrijver uitgebreid de rol van bouwpastoor Smits.  
De Tilburgse stadsontwikkeling zou er zonder stedenbouwkundige ir. Rückert heel anders uit hebben gezien. Deze studie biedt daardoor weer nieuwe inzichten in de woonomstandigheden van de (textiel) arbeiders voor de Tweede Wereldoorlog.

Jan Timmermans, Wonen als arbeider in een textielstad. Arbeidershuisvesting in Tilburg 1870-1938 (Hilversum, 2015)
ISBN 978-90-8704-551-7











1 comment

Reageren
  1. Adriaan | Dec 13, 2015

    Hallo Jan

    Allereerst proficiat met met de uitgave van je boek.

    Het is interessant om de geschiedenis van Tilburg te lezen.

    Voor Tilburgers zal het nog interessanter zijn denk ik.

    Wij zullen het zeker bestellen.

    Gr Riet en Adriaan.

    Reageren

    Contact en informatie
    sluit Hulp nodig?

    We helpen je graag van maandag t/m vrijdag van 19.00 tot 22.00 uur via chat.

    Op dit moment zijn we offline. Je kunt je vraag wel stellen via e-mail.
    sluit Online op dit moment
    -
    Stel een vraag