Aanwinst: documenten van Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker

Pionierswerk

Carla vertelt: “Als 23-jarige kwam ik in dienst bij de GG &GD, zonder een medische opleiding. Ik werd aangenomen om dit onderzoek in goede banen te leiden en heb me heel goed ingelezen en kennis opgedaan. Mijn taak was om 50.000 vrouwen in de leeftijdsgroep van 35 tot 55 jaar in deze 21 gemeenten mee te laten doen aan het onderzoek. Dit was nog nooit eerder gedaan, er was een draaiboek van een paar A4-tjes, maar vrijwel niets was al geregeld, ik heb het vanaf nul opgezet.”
Carla nam negen vrouwen in dienst die in drie teams het veld in gingen. Zij kregen een instructie van de afdeling gynaecologie specifiek voor dit onderzoek. In de kruisgebouwen in de gemeenten regelden ze ruimten om de vrouwen te ontvangen, uitleg te geven en materiaal af te nemen. Dat werd opgestuurd naar een laboratorium, waarna de uitslag werd gecommuniceerd met de vrouwen.

Maar voordat dit allemaal gedaan kon worden, moest de bevolking op de hoogte zijn van wat er ging gebeuren en waarom. Dergelijk onderzoek was niet eerder gedaan. Dus er werden persberichten naar kranten gestuurd, lokale en regionale media zorgden voor bekendheid. Ook dat was een taak die Carla uitvoerde. Het materiaal dat daaruit voortkwam, is onderdeel van het overgedragen archief.

Na 3 jaar waren alle onderzoeken uitgevoerd en hield het werk op. De subsidie stopte, herhaling van het onderzoek zoals we dat nu kennen, was er nog niet.
Carla bleef na het afronden van het onderzoek in dienst van de GG & GD en werkte aan een evaluatierapport over het bevolkingsonderzoek, dat in 1983 verscheen.

Bewaren voor de toekomst

In 2026 zijn we 45 jaar verder. Door een verhuizing kwam Carla dit materiaal weer tegen en realiseerde zich het van belang ervan. Ze is oprecht blij dat deze documenten over het bevolkingsonderzoek bewaard blijven. Zelf zegt ze erover: “Het is belangrijk materiaal omdat het gaat over de allereerste keer dat dit bevolkingsonderzoek werd uitgevoerd in Midden-Brabant. Het is erfgoed. Het geeft een tijdsbeeld, dat niet verloren mag gaan. Als ik het in mijn kast bewaar, kan niemand het gebruiken. Door het over te dragen, kan er onderzoek in gedaan worden.”

Lichaam en geest

Het archief wordt overgedragen in oktober en dat is niet voor niets. Oktober is de Maand van de Geschiedenis en in 2026 is het thema daarvan Lichaam en Geest. Dit archief over gezondheidszorg past daar precies bij. Het gaat over het lichaam, maar de geest is er wat Carla betreft net zo goed bij betrokken: “Het onderzoek bracht een dwarsdoorsnede van de bevolking naar de kruisgebouwen. We hadden met héél veel verschillende groepen vrouwen te maken. Soms ook vrouwen in psychische nood, die in tranen uitbarstten bij het zien van twee mensen in witte jassen. Veel luisteren, waarna de wachtruimte vol liep met wachtenden. We kwamen echt met allerlei vrouwen in contact.”
Moeder overste liet de nonnen uit het klooster óók deelnemen aan het onderzoek. Zo kwam het dat in de wachtruimte ineens een rij nonnen zat, voor wie dit bevolkingsonderzoek weer een apart verhaal was. Elke situatie moest weer op een eigen manier aangepakt worden, wat het werk zo interessant maakte.

Reünie

Carla zou graag in contact komen met de mensen met wie ze van 1979 tot 1981 werkte. Niet iedereen uit haar team zal er nog zijn, maar de jongere garde zou ze graag willen bereiken. Vandaar de oproep om je te melden als je werkzaam bent geweest bij de GG & GD bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker Midden-Brabant. Stuur een mail naar info@regionaalarchieftilburg.nl onder vermelding van archief bevolkingsonderzoek, dan zorgen wij ervoor dat je bericht bij Carla van Vliet terecht komt.