aangetekend door L.D. Lelie en J.B. de Beer
Bewerkt door: Ad Vorselaars (2000).

1774 - In het begin van dezen zomer zijn alhier de 2 Roomsche Kerken vergroot: aan die op het Heike 4 gebonden aan den Noordenkant en aan die op het Geurke 2 gebonden aan den Oostenkant.

1774 - Is den ouden steenweg alhier opgebroken en eenen nieuwen gelegd, doch van de oude stenen heeft men een steenweg gelegd, een deel in den Noordhoek, op den Heuvel en Nieuwen Dijk.

1775 - Tussen 16 en 17 april zijnde 1e en 2e Paaschdag is alhier aan de grote Kerk in de Star bij Bartel Heestermans gebroken en gestolen; de dieven hebben door de muur een gat gebroken en gestolen katoenen en zijden doeken en zo.

1775 - 31 juli, zijnde de feestdag van den H, Ignatius heeft Onzen Eerwaarden Heer Pastoor, Ignatius Sprong zijn jubilee gegeven van 50 jaar van zijn professie, als wanneer in de bijde Kerken een Solemnele Misse is geschied met 4 priesters.

1775 - 16 augustus zijn alhier op de Zaterdagse markt 2 stenen pompen gemaakt;
den 28e dito heeft Hendrik Schaapsmeerders den 3e maal den Koningsvogel met den handboog afgeschoten en is dus Keizer van het Gilde geworden.

1775 - 24 november is Leonardus Damen begraven. Dat is den eerste geweest, alwaar alhier de vrinden en geburen der regeling, altemaal met een egaal tractement zijn getracteerd geweest, te weten met niets.

1775 - 13 december is Philippus Bekkers en zijn huisvrouw begraven, nadat zij te zamen 56 jaren getrouwd waren geweest. Zij waren in een en dezelfde uur gestorven, zelfs in den tijd van 12 minuten. Beide van ouderdom.

1776 - 29 december heeft men alhier in de Roomsche Kerk in de lijkmis of lijkdienst van Hr. van de Knikker met muziek instrumenten gespeeld. Mis van Requim.

1776 - 25 mei is alhier den jubilée begonnen, verzocht door Paus Pius VI, van het algemeen jubeljaar. Te Rome begonnen in 1775 en al degenen, die denzelve wilden verdienen, moeten gebiecht en gecommuniceerd hebben en 15 maal de Kerk bezoeken op diferente dagen en daarenboven 15 maal vasten.
De kinderen van 7 jaren en daarboven, die de 1e H. Communie niet gedaan hebben konden denzelve ook verdienen met in plaats van Communie doen, te bidden 7 maal Onzen Vader. En die jubilée duurde tot 24 november, dus 6 maanden.

1775 - In de maand juni is de Heikensche Kerk opgedekt met nieuw riet; het vorige dak had er 44 jaren opgelegen.
 

1776 - 19 juli heeft kappitein Fransus de Kanter en zijne huis vrouw de jubilee gegeven van 50 jaren te zamen getrouwd.

1776 - Den 26 october is alhier door drossaard en schepenen gepubliceerd, als dat op de zaterdagse markt een ieder mag kopen en verkopen alle soorten vangranen, boter, eieren en dat ook alle goederen als vis enz. vrij zonder paspoort mogt ingebragt worden en op de markt verkocht.
n.b. Zulks wird afgelezen, niet aan de ordinaire puije, maar door een raam in de herberg Het Zwaard.

1777 - den 2 april is den Eerwaarden Heer Theodorus Ignatius Sprong, pastor en jubilaris alhier overleden.
7 dito is op het Geurke een instrumentale Kerkregte geschied voor Sprong.
14 april heeft den heer Martinus van Bommel op het Heijke voor den Eerwaarden Heer Sprong een solemnele Kerkregte laten doen met 4 priesters en de Altaren en zo alles op het prachtigste versierd.
den 9 october, zijnde St. Dionisius-dag, heeft alhier voor de eerste maal den vollen aflaat geweest die een geheel octaaf duurde, door een bulle van Zijn Heiligheid Paus Pius VI.

1778 - den 10 januari is door den heer Martinus van Bommel in de Heikense Kerk een beeld van St. Sebastiaan met een relequi vereerd.

1778 - den 15 februari is alhier voor de eerste keer de comedie vertoond, zijnde alle voordele van den groten of H. Geest armen.

1778 - 17 juli, in den avond, is alhier eenen heer in den Roskam bij Cools gearresteerd geworden, van eenen, die hem vervolgde van Duinkerken tot hiertoe.
Sanderendaags is zijn concubine, zo men zeide ook gearresteerd en zijn den 20 dito te zamen zwaar geboeid na Duinkerke vervoerd. Zij wirden hier gevangen omdat er gedagten waren van pligtig te zijn aan de moord van de eerstgenoemde zijn vrouw.
24 november is den heer te Douay geradbraakt en de concubine in een tuchthuis gezet.

1779 - den 23 maart is weer gebroken en gestolen bij Bartel Heestermans in de Star doch op het alarm kleppen van den klepperman Klaas van Besouw hebben de dieven de gestolen goederen moeten verlaten; daags daarna heeft den voornoemde Heestermans door goedheid van den heer Drossaard alle zijne goederen weder ontvangen zonder een duit schade te lijden.

1779 - 10 augustus is Antonie van Gils, als zoon van Jan Janssen van Gils te Leuven als primus uitgeroepen.
31 dito is voornoemde Antonie van Gils alhier ingehaald met 4 schutterijen. De ontvangst was ongemeen, die hier gemaakt wird. Zelfs prachtige Eere-bogen, die men verschijden zag te Korvel, aan de Kerk, op den Heuvel en Veldhoven.

1779 - Omtrent bamis is alhier den Rode Loop geweest waarvan omtrent 45 zijn gestorven.

1780 - 20 mei is op den Nieuwen Dijk in de kraam bevallen de vrouw van Adriaan van den Heuvel van 3 levende kinderen, doch welke kinderen binnen 2 dagen zijn gestorven.

1781 - 16 juli heeft den eersten maal gereden den postwagen van 's Bosch op Breda visa-versa die hier verwisselde bij juffrouw de weduwe Colijn in de 3 gouden zwanen.

1781 - In het laatst van dit jaar is alhier den Roden Loop geweest waarvan omtrent 27 zijn gestorven.

1783 - Den 3 augustus namiddag omtrent half 3 uren heeft hier een zwaar onweer plaats gehad vergezeld van grote hagelstenen, zodat er vele glazen zijn in stukken geslagen, ook groote schade aan bomen en huizen, ook den boekweit bedorven, hetwelk het ergste is geweest te Boxtel, Haren, Esch en Dinther.

1783 - 7 september is Martinus van Bommel begraven. 28 december is drossard Meijers (? Red.) in den ouderdom van 83 jaren overleden.

1784 - de winter van dit jaar is zeer lang en koud geweest, dat vele oude lieden zeggen van nooit zoo enen te hebben beleefd. Het Eijs is omtrent 3 maanden op het water geweest.

1785 - den 16 januari is in alle Rooms Katholieke Kerken van de geheele Meijerij van 's Bosch door order van Hoog-Eerwaardig heer A. van Alphen, vicaris van het Bisdom van 's Bosch, van den predikstoel afgelezen, dat men zijn Souverijn moet gehoorzamen, hetwelk Zondags erna nog eens herhaald wird.

1785 - tussen 8 en 9 maart is in de Ronde Schouw bij Franciscus van Iersel gebroken en gestolen. Dieselve nacht is ook gebroken bij Corn. Van Hoof, bij J.B. van Doremaal en op het Raadhuis.

1785 - in de maand april heeft den Eerwaarden Heer B. Berenbroek, Cappellaan alhier de volkstelling laten doen en bevonden als volgt:
Communicanten op 't Geurken
Idem op 't Heiken

kinderen op 't Geurken
kinderen op 't Heiken

gereformeerden op 't Heijken
op 't Geurken
Jooden op 't Heijken
Totaal 3809
2620
-------
6429
1167
832
1999
189
37
11
8665

Enige dagen daarna heeft de voornoemde heer Berenbroek bevonden, dat op de pastory nog brieven waren waar uit bleek, dat in het jaar 1619 het getal communicanten was 3535, dus blijkt het, dat in 166 jaren het getal communicanten 2894 vergroot is.

1785 - den 15 of 16 september is te 's Bosch overleden den Graaf van Hogendorp, Heer van Tilburg en Goorle, rentmeester der geestelijke goederen der Meyerij van 's Bosch, waarvoor hier en te Goorle gedurende 6 weken dagelijks 3 uren is geluid.

1785 - 30 september is de Prins van Oranje alhier geweest om Revue te houden over een batailjon Waldeckers, dat alhier geplaceerd was.

1786 - tussen 26 en 27 januari is op het Geurke bij dockter Baasten gebroken en gestolen waarvan de schade begroot wordt op ƒ 800,-

1786 - in juni is bij Jan de Knikker te Korvel gebroken en gestolen.

1787 - in september is alhier door de magistraat de oranje-vlag op den tooren gezet.

1787 - 9, 10 en 11 november hebben de Hollandse militairen te 's Bosch ge-plunderd.

1788 - den 7 maart is hier weer een nieuwe vlag op den toorn gezet.

1789 - den 27 october heeft er te Turnhout een zwaar gevecht plaats gehad tussen de Kijzerlijke soldaten en de Brabantsche Patriotten.

1791 - in het laatst van dit jaar is hier weer een soort van Rode Loop geweest, waarvan 12 zijn overleden.

1792 - 's Nachts tussen den 30 en 31 januari is er weer gestolen en gebroken op het Geurken bij dokter Baasten, alles linnen en katoenen voor omtrent ƒ 700,-

1794 - den 4 september kwam alhier de eerste Fransche patroeille aan, doch vertrok weer dezelve dag.

1794 - den 6 dito viel er een gevecht voor omtrent den Heuvel bij den Hogen Dries tussen de Franschen en die der geallieerden waarvan omtrent 10 dode op het slagveld bleven van wederzijde.

1794 - den 10 dito viel alhier in, een groot gedeelte van het Fransche Leger welk gedeelte men op omtrent 40.000 man begrote, dewelke in de heide en akkers van strooi, rossen en zo hunne tenten maakte en kwamen hier vervolgens in alle huizen om levensmiddelen te zoeken. Sommige kogten die voor papiergeld, anderen namen die met geweld, schoon hunne officieren zoo veel in hun was, tragte te beletten.

1794 - 12 october is 's Bosch aan de Franschen overgegaan.

1794 - 6 november is alhier op het Kerkhof bij den toom een vrijheidsboom geplant.

1794 sedert augustus tot december heeft men alhier sterk den Rode Loop gehad, zodanig dat het getal der overledenen van die ziekte alsmede van den schrik en angst op omtrent 500 wordt begroot.

1797 - in het midden van dezen zomer is aan het Kraayven door het onweder een huis aan brand geraakt, waardoor 3 huizen van te samen 5 woningen geheel zijn afgebrand.

1797 den 6e juli is door het scheijden der Paroghien alhier op het Heijke een solemnele mis geschied door den eerste pastoor den eerwaarden heer W. Tabbers en de 2 eerste kapellanen den eerwaarden heer Kerssemakers en den eerwaarden heer Segers.
De kerk was te dien einde op het prachtigste versierd en voor den hoogen Altaar eenen heerlijken troon gesteld, benevens 2 piramiden en verder was de kerkversierd met toepasselijke jaar-schriften.

1798 den 5 juny is alhier den eersten steen gelegd aan den volmolen aan de Hoeven.

1799 7 mei is op de voornoemde vol-molen het 1e laken gevold.

1800 - 14 maart is 's avonds op den Heuvel eenen hevigen brand geweest, zijnde 2 grote huizen, stallingen en zo afgebrand, alsook de bierbrouwerij van Bartel Mommers.

1800 in het begin van dit jaar is er 2 maal brand geweest; als het huis en een smederij dat Arnoldus van den Einde bewoonde aan de Veldhoven en nog een huis in de Veldhovensche molenstraat.

1800 - den 9 november is alhier over het gehele land een hevige storm geweest, die een onnoemelijke schade heeft veroorzaakt, zelfs vele huizen en torens zijn ingestort en genoegzaam geen huis onbeschadigd gebleven en ook menige bomen omvergeslagen en vele masten-bossen geheel bedorven. Voornoemde storm begon namiddag half 2 uren en duurde tot 's avonds half 6 uren.

1802 - den 20 juli is alhier op Stijvezand 's avonds om half 11 uur een zwaren brand ontstaan, zijnde de huizing van van de Pol en bewoond door Albert Danis en nog 4 woningen met stal, schuur en zo.

1803 - den 20 mei is in de Geurkensche Kerk voor de eerste maal in de Hoogmismet den orgel gespeeld.

1803 den 20 en 23 juli is alhier op het Heike in de R.K. Kerk door Z.D.H. den Bisschop van Roermond die thans in de stad Grave woont, gevormd.

1803 - den 28 augustus is in de Heikensche Kerk de eerste maal de Hoogmis met den orgel gespeeld, welk orgel gekomen is uit het klooster genaamd Rozendaal, bij Meggelen en wordt gehouden voor een van de fraaiste orgels van Nederland.

1804 - de 24 februari namiddag, even voor 5 uren is alhier een zwaar onweer geweest bestaande in 3 slagen, ver-gezeld met weerligt, dog heeft geen schade bijgebragt. Het was onder zware sneeuw- en hagelbuien. Kort daarna leesde men in de couranten, dat het voornoemd onweer op die dag veel schade had toegebracht in Vlaanderen en Braband, ook door geheel Holland als Utrecht; bestaande die schade het meest aan toorns, molens en andere hoge gebouwen.

1804 - den 16 juni, na middag 6 uren is alhier in de Koestraat een huis, bestaande in 3 woningen afgebrand van welk 3 huisgezinnen. De eigenaar was Adriaan Bijnen en de 2 andere be-woners waren Jan Rijkers en Adam van den Hoek. De laatstgenoemde, zijnde een oud man, was bedlegerig omdat hij zijn heup had gebroken. Den eigenaar zijn omtrent 25-jarige dochter wird 's avonds begraven.

1804 - den 17 october is de eerste maal aan de Veldhoven 's woendags weekmarkt geweest.

1805 15 mei is omtrent Groeseind een huis met 2 woningen afgebrand.

1806 - den 17 maart is alhier overleden een Joodin, in den ouderdom van 101 jaar, 1 maand en 17 dagen. Zij was geboren den 31 januari 1705 en laat na 60 kindskinderen en 45 kints-kints-kinderen.

1806 - den 22 dito is alhier te Korvel een eerst- of pasgeboren kint dood in een put gevonden.

1806 - den 18 november is overleden den Eerwaarden Heer Walterus Tabbers, 1e Pastor in de Heijkensche Kerk alhier, in den ouderdom van 64 jaren en in deszelfs plaats gekomen als Pastor, de Eerw. Heer Anselmus Beckers, die ook Pastor was van Tongerlo.

1807 - den 18 februari heeft alhier over het gehele land een zware storm geweest, vergezeld met sneeuw, die veel schade heeft toegebracht. Zelfs in holland zijn dijken doorgebroken.
N.B. De storm heeft den heelen avond aangehouden.

1807 - den 6 december is overleden de eerw. Heer Anselmus Beckers, prior en pastor alhier in de Heijkensche R.K. Kerk en is in deszelfs plaats gekomen de Eerw. Heer Evermodus du Champs.

1808 - den 22 januari is de vrouw van Cornelis van Eijk in de kraam bevallen van 3 welgeschapen kinderen dewelke dien zelve morgen in de R.K. Kerk op het Heijke het H. Doopsel hebben ontvangen.
N.B. Het waren alle drie meisjes, die alle drie op den derden dag zijn overleden.

1808 - den 1 maart is Antonie Blomjous en Peter Verhoeven op het Ven in het water gevallen, zoodanig dat Peter Verhoeven den zelve nacht is gestorven en Antonie Blomjous 2 dagen daarna.

1809 - den 29 januari 's morgens 5 uren is de schuur afgebrand bij de wed. Jacobus Lombarts op het Geurke.

1809 - in de maand maart is alhier de volkstelling gedaan en zijn bevonden:
9271 Roomsch Katholieken
165 Gereformeerden
10 Luthersen
14 Jooden
3 Remonstranten
2 Menisten
9465 zielen te zamen in Tilburg

1809 - den 17 april is Zijne Majesteit de Koning van Holland, Louis Napoleon I alhier geweest en heeft gelogeerd bij den Heer Martinus van Dooren. Zoodra hij gearriveerd was heeft hij audiëntie gegeven, doch het eerst aan de R.K. Heeren Pastor en Capellanen. Denzelven avond heeft Zijne Majesteit met zijn gevolg in de Comedie geweest en heeft toen aan de liefhebbers van het toneelgezelschap ten behoeve van den armen doen ter hand stellen eene somme van vijfhonderd gulden. Des anderen daags heeft hij alhier de twee R.K. schuurkerken en de gereformeerde tooren of grote Kerk bezichtigd en heeft op dien dag door een Decreet Tilburg tot eene stad verheven.
Er waren alhier 6 eerebogen gesteld en is door alle 3 de schutterijen alsook door de garden d'Honneur plegtelijk inge-haald. Ook nog een troep voerlieden te paard met blouw-kielen aan. Alle deze hebben Z.M. op den 18 dezer bij zijn vertrek ook weder begeleid. Zelfs de garde d'honneur tot 's Bosch.
N.B. Kort na 's Konings vertrek heeft het hem behaagd om door een Decreet het parochiaal Kerkgebouw van hier alsook dat van Goorle aan de Roomsch Katholieken dier gemeenten toe te kennen.

1809 - den 4 mei is alhier de eerste maal de weekmarkt gehouden, des vrijdags, dewelken tot hier toe was zaterdags gehouden geweest.

1809 - den 2 juni zijn de kinderen op het Geurke gevormd door Z.D.H. den Heer Bisschop van Amsterdam, hetgeen den 3 dito op het Heijke heeft plaats gehad.

1809 - den 24 juni was het Paroghiaal Kerkgebouw te Goorle reeds zodanig in staat gesteld, dat op dien dag de Missen daarin geschied zijn.

1810 - den 25 maart is des avonds omtrent half 8 uren in Oosterwijk eenen zwaren brand ontstaan, zodat in 2 à 3 uren tijd circa 48 woningen zijn afgebrand.

1810 - den 30 maart is te Parijs door den Franschen Heijzer Napoleon en onzen koning Louis Napoleon geratificeerd het tractaat van den 16e daar te voren gemaakt waardoor het Departement Braband en Zeeland, mitsgaders Nijmegen en het Land van Altena aan Frankrijk wordt afgestaan.

1810 - den 16 april des morgens al heel vroeg is alhier gevangen en door-getransporteerd naar Parijs (zo meende men) de Hoog Waarden Heer Antonius van Alphen, vicaris van het voormalige Bisdom van 's Bosch.

1810 - den 6 mei is de Fransche Keijzer Napoleon met zijn 2de gemalinne hierdoor gepasseerd, vergezeld door den Koning en Koningin van Westphalen en zo.

1810 den 9 juli is gans Holland door een Kijzerlijk Decreet aan Frankrijk vereenigd en Amsterdam tot een 3de stad van het Rijk verklaard (dus Napoleon Regeerde Kijzer in plaats van Louis Napoleon, Koning)

1811 - des nagts tusschen twaalf en een uur 20 en 21 februari zijn alhier aan de Hasselt 2 huizen afgebrand.

1811 - den 18 maart heeft alhier den eersten maal de loting plaats gehad der jongelingen die geboren zijn in 1788. Het Kanton Tilburg, waarbij Dongen en Goorle behoort moest 18 leveren; 12 bij de Landmagt en 6 voor de Marine.
N.B. hier dient bijgevoegd te worden, dat de eerwaarde Heer Peter Peters, die op den 10e februari l.l. tot priester geweid is en ook in 1788 geboren uit het Seminarie na hier is moeten komen om ook te komen loten, hetwelk na des 's morgens alhier op het Heijke de R.K. Mis gelezen te hebben, hij benevens de anderen gedaan heeft.

1811 - den 4 april is de eerste steen gelegd van den steenen wind-korenmolen in den Noordhoek.

1811 - in het begin van dezelfde maand is alhier in de Schijf het nieuw kerkhof gemaakt, hetwelk omringd is met een beukenheg en vele popeliere boomen daar in en om gepland.

1811 - den 14 juni is de 1e steen gelegd van den volmolen tussen Moergestel en Tilburg aan het Galgenven.

1811 - den 15 dito is hier overleden Martinus Cornelis van Dooren, eerste maire dezer stad. Hij is begraven den 18 dito. Zijn begrafenis was luisterrijk. De 3 schutterijen in rouwgewaad vooraf de hooge en lage assisterenden.

1811 - den 8 september zijnde zondag is des avonds kwart voor 10 uren voor de eerste keer de klokke geluid, naar welks luiden, hetgeen tot 10 uren gehoord worde, de herbergen moeten gesloten zijn.

1811 gedurende de maanden september en october heeft men 's avonds hier een comeet of startster waargenomen.

1811 's nagts tussen 4 en 5 november is alhier in de Heijkense Kerk gebroken, doch men hoort niet, dat er veel gestolen is als dwijlen en kleeden tot overdekking der Altaren.

1812 - den 1 maart is alhier in den ouderdom van 79 jaren overleden den Eerwaarden Heer Hermanus Josephus Franken, Pastor, alhier op het Geurke. Ook was hij te Tilburg geboren.

1812 - den 15 juni zijn de 2 Eerwaarde Heeren Antonie van Gils en Moser presidenten uit het Seminarie door order van den prefect gedeporteerd, welkers eerste bestemming te Meggelen en de 2e te Dijon in Frankrijk het was. Eenigen tijd daarna heeft de eerwaarde Heer president Smits het Seminarie ook moeten verlaten en zich schuil moeten houden.

1813 - 5 december wird alhier na gewoonte den Te Deum gezongen wegens de Kroning en slag bij Austerlitz.

1813 - den 12 dito zijn binnengekomen, 's avonds kwart voor 10 uur een patrouille van ongeveer 65 kosakken binnen en vertrokken des anderendaags na den kant van 's Bosch.
den 15 dito arriveerde hier weder kozakken teruggekomen van Balkom, alwaar zij zijn slaags geweest tegen de Fransche gendarmen. Zij hadden dezelve ook overwonnen. Zij bragten nog 5 Fransche krijgsgevangenen mede. Hierop volgde de eerste dagen een zware Requisitie van haver, hooij en zo waarvan alhier een magazijn wird gemaakt.

1813 - den 15 dito arriveerde hier des avonds een grote menigte kosakken en Russische huzaren. Die zijn hier gebleven tot 19 dezer.

1813 - den 19 dito wird de driekleurige vlag op den toorn gezet.

1813 - den 22 dito zijn hier de eerste doden op het nieuw kerkhof in de Schijf begraven. Er waren op die dag 4 doden te begraven, te weten: Bartel Mommers (die het kerkhof heeft verkocht in 1811) 2e de vrouw van F. van Kraij 3e de wed. van Schermburg, 4e een kint.

1814 - den 1 januari is hier de oranje vlag op den toorn gezet.

1814 - den 7 dito waren hier 500 kosakken en eenige Pruisische husaren, wanneer omtrent den middag alarm werd geblazen, als wanneer, alle Kosakken en Pruisen na Goorle snelden omdat omtrent 600 man Kavaldrie en 300 man infanterie Franschen, komende van Turnhout na hier, met het oogmerk om, zo men zegde, omhier de magazijnen te vernielen. Dog de Kosakken en de Pruisen omtrent Poppel de Franschen agter na zettende, wird aldaar en te Weelde en Ravels sterk gevogten alwaar de ge-egalieeerden het slagveld hebben behouden en eenen buit van circa 80 wel gemonteerde paarden en eenige Fransche krijgs-gevangenen hier binnen bragten. Een van de Kosakken bleef aldaar dood, die zij medebragten; omdat het eenen wagtmeester was, wird hij op het kerkhof begraven en stellende op zijn graf een houten kruis.

1814 - den 26 januari is de stad 's Bosch door de ge-egalieerden door den Prins van Oranje ingenomen.

1814 - den 20 februari is Zijne Hoogheid de Prins van Oranje, van Breda komende, hierdoor gepasseerd en heeft zich in het hotel de Gouden Zwaan omtrent 2 uren opgehouden en aldaar verhoor verleend aan bedienaars der onderschijden godsdiensten alsook aan den maire en enige anderen.

1814 -- den 22 dito zijn de Eerwaarde Heeren A. van Gils en Moserweder van hunne deportatie uit Frankrijk in goeden welstand in het Seminarie gekomen.

1814 - in deze week is men weder begonnen met voor de overledenen te luiden met de klokken, het geen met de troebels verboden was.

1814 - den 25 dito is hier door gepasseerd Zijne Hoogheid den hartog van Clarence, zoon van den Koning van Engeland.

1814 - den 24 april is Zijne Hoogwaarde, de vicaris, uit zijne gevangenis uit Frankrijk in goeden welstand te Schijndel gearriveerd.

1814 - in juni is op het raadhuis nagezien hoeveel militairen alhier sedert 1 october 1813 tot 1 mei 1814 zijn ingekwartiierd, welk getal is bevonden te zijn 25.000 man.

1814 - den 5 september is op de Geurkensche Schuurkerk een toorn gezet met een klokje daarin.

1815 - in de maand januari is in voornoemde toorn (van het Geurke) een uurwerk gemaakt.

1815 - den 9 juni is de Prins van Oranje, Koning der Nederlanden, van 's Bosch komend alhier doorgereisd, doch hij bleef in zijn koets, doch wird gesproken door burgemeester en vrederechter.

1816 - op den 18 maart is Nicolaas Daamen en zijn zoon Peter door het van den steenweg vallen van de kar waarop zij gezeten waren bij 's Bosch, en verdronken. Ook is met hen nog verdronken zekere Hitjes, die als plaatsvervanger van den zoon van de weduwe Cornelis van Bommel mede op die zelve kar was gezeten.

1816 - in het begin van november is op het Geurke aan den Noorden kant der Kerk aldaar een kerkhof geemaakt tot begraving der lijken van die parochie alsmede een grafmaker aangesteld.

1816 - den 11 november is op voornoemd kerkhof het eerste lijk begraven, zijnde een kind, genaamd Martinus Vermeer.
Het was ook de feestdag van St. Martinus. Hier dient bij aangemerkt te worden, dat de meeste lijken, die daar begraven worden, geschieden zonder het gewoon gelui der klokken van den grooten toorn. Alleen met het gelui der Geurkense klok.

1817 - den 17 januari is 's morgens 3 uren brand ontstaan in de Schijfstraat zijnde het huis bewoond door Cornelis van Gils. Het is geheel verbrand.

1817 - in de maanden mei en juni is de volmolen aan de Hoeve afgebroken, aan welke molen den 5 juni 1798 den 1e steen is gelegd, dus maar 19 jaren gestaan heeft.

1817 - den 7 juni 's morgens half 2 zijn hier aande Hoeven aan het zoo genaamde Kwaad Eind, 2 huizen, bestaande in 6 woningen afgebrand.

1817 - in dit jaar zijn de granen, als rogge, tarwe, boekweit altijd zeer duur geweest. Den boekweit kostte ƒ 40,- het oud mud en de rog nog 6 gulden meerder, zoodat een roggebrood van 12 oude ponden zwaar, kostte 21 en een kwart stuiver en de oude aardappelen 24 stuiver het vat, dus omtrent 3 kwart stuiver meer.

1817 - den 1 juli is overleden de Eerwaarde Heer Joseph de Keersmaker, oudste kapellaan op het Heike in den ouderdom van 60 jaren. Zijn ziekte was veroorzaakt door het hollen van een paard met de koetskar, waarin hij gezeten was, waarvan het rat over zijn lichaam was gegaan en bekwam nog een trap van het paard op zijn heup, waarvan hij van tijd tot tijd erger werd, daar hij tot groote droefheid der Paroghianen van is overleden.
N.B. Dat ongeluk heeft hij bekomen op den 10 mei dezes jaars op zijn terugkomst van Goirle. (in het zoogenaamde Kurvels-hoekske)

1817 - op den 4 juli is het lichaam van voornoemde Heer Keersmakers op het kerkhof in de Schijf begraven, dat gedurende de lijkdienst in de kerk had gestaan. Dit is het eerste lijk dat bij menschengeheugenis ooit in de kerk heeft gestaan. Zelfs bij overlevering nooit gehoord.

1817 - den 14 dito is alhier overleden de eerwaarde Heer Bruna Dingeman op het Geurke, oud 52 jaren.

1817 - den 23 september heeft Hendrik van Tulder en zijne huisvrouw het jubilée gegeven van te zamen 50 jaren getrouwd.

1817 - den 17 october is door schaarsheid van Tongerlosche priesters op het Heike eenen wereldlijke of zwarte priester tot kapellaan gesteld, komende uit het seminarie, genaamd Antonius Aloisius Smits, geboren te Reek, als ook een wereldlijke op het Geurke genaamd W. van de Ven.

1818 - 9 januari is alhier overleden in den ouderdom van 80 jaren Petronella van de Kerkhof, weduwe van Hendrik van Akkerveeken. Zij was geboren te Helmond en nog jong zijnde was zij sterk en groot van persoon, zoodat zij in haar jongheid te Nijmegen dienst nam als grenadier en heeft in die kwaliteit ruim een jaar gediend.

1818 - 9 februari is alhier aan den Heijkant des middags 12 uur brand ontstaan in een huis toebehoorende en bewoond wordende door Gerardus van den Hout.

1819 - dit jaar is alhier aan de Geurkensche kerk eenen nieuwen tooren gebouwd waarvan de hoogte is te weten van den grond tot den haan toe (?) voeten, van welken tooren den eersten steen is gelegd door (?).

1819 - den 3 juli is alhier 's avonds in het Noorden een Comeet of Staartster ge-zien.

1819 - den 4 dito is alhier aan de Moerstraat een schop in brand geraakt, waarin mede verbrand zijn een varken en 2 geijten.

1819 - den 12 dito is Z.M. de Koning der Nederlanden, komende van 's Bosch met zijn gevolg hier door gepasseerd.

1819 - den 12 november 's morgens is alhier aan de 'Leenhouwers' een huis afgebrand bewoond wordende door Wouter van Beurden.

1820 - 3 januari is Jan Dams, voerman van hier op Antwerpen met het hooge water, even buiten de Vugter-poort bij 's Bosch verdronken.

1821 - den 16 februari 's avonds omtrent 6 uren is alhier aan de Hoeve, omtrent de Tongerlosche hoef, een huis met 2 woningen afgebrand.

1821 - den 15 mei is alhier op de weekmarkt voor de eerste maal de boter gewogen met Nederlands gewicht.

1821 - 26 juni is alhier achter den Heuvel bij den handwijzer aan de oude Enschotsche baan des morgens om 3 uren een huis, toebehorende aan Dionysius van de Zande, afgebrand.
N.B. Voornoemd huis was een geheel nieuw huis; het was nog maar 3 dagen bewoond. (genaamd nagtegaal)

1821 - 's nagts tussen 25 en 26 juli half elf is hier aan den Heikant de wind-koren- en schorsmolen afgebrand.

1821 - den 5 augustus 's avonds half elf is alhier op den Heuvel een zwaren brand ontstaan, zijnde een huis, toebehoorende aan deze gemeente, waarin de marechaussées geplaatst zijn, geheel afgebrand, zijnde daar ook in verbrand 5 paarden. Ook aan de West-kant nog 2 huizen afgebrand, behorende aan de Erven A. Mommers.

1821 - den 21 september is alhier op den Rugdijk des 's avonds omtrent 8 uren een huis bestaande in 2 woningen afgebrand.

1822 - den 13 mei is alhier in de Zomerstraat door het zoontje van den heer W.C. Momma den eersten steen gelegd van de nieuw te bouwen gereformeerde of protestantse kerk.

1822 - den 22 mei is alhier aan de Hasselt, namiddag 2 uren in de Langstraat een huis, bestaande in 2 woningen afgebrand waar eigenaar van was Matijs Konings.

1822 - den 12 juli is alhier in de kraam bevallen de vrouw van Peter Brok van 3 levende kinderen, zijnde meisjes, dewelke alle 3 op dezelfden dag zijn overleden.

1823 - den 25 januari is alhier aan de Quirijnstok 's morgens 4 uren een boerenstede afgebrand behorende aan Jan Schenkers.

1823 - middernacht tussen 15 en 16 juni is alhier in de Zomerstraat agter de huizing van wijlen J. Rabbles een woning afgebrand bewoond wordende door J.G. Timmermans den wijnkoper.
1823 in de maand november zijn de kinderen van hier door den Hoog-waarden Heer Vicarius van Breda in de naast bijgelegen Baronische dorpen gevormd, als te Riel, te Rijen, Gils en Alphen.

1823 - den 22 november zijn door een Koninklijk besluit alle de schellingen en zeshalven gesteld op 5 stuiver of vijf en twintig cents, welke waarden die aanneemden, den 17 december, hetwelk door inwisseling zonder schade der ingezetenen is geschied.
N.B. Hier dient nog bij aangemerkt te worden dat volgens placaat der Heren Staten-Generaal in dato 10 april 1693 de schellingen, die toen niet gestempeld wirden verminderd op 5 en een halve stuiver-en volgens een placaat van Heeren Staten van Holland in dato 20 mei 1693 moesten de goudguldens of achtentwintigers ook allen gestempeld zijn of wirden maar tegen 26 stuiver aangenomen.

1824 - 15 juni des namiddags half 2 uren is te Waalwijk een zware brand geweest alwaar in den tijd van 2 uren 51 huizen en 14 schuren zijn afgebrand, waaronder het Raadhuis met de archieven en zo; het getal der afgebrande personen bestond in circa 550, waarvan omtrent 300 in de grootste armoede waren vervallen.

(het vorenstaande heeft aangetekend Laurentius de Lelie, uitgenomen de eerste folio. Gemelde de Lelie heeft het origineele mijn ter lezing gegeven en ik heb hetzelve hier gecopiëeerd. (doch zijn er vele gebeurtenissen in vermeld, die ik weet dat zijn gebeurd) (het volgende is alles door mijn waar genomen, alsmede uit couranten gezegden en zoo)
 

Cronijk door Jan Baptist de Beer aangeteekend, (de gebrekkige opstelling moeten de lezers mijn niet kwalijk nemen - ook slegt en onduidelijk schrift)

1813* - 27 november zijn te Amsterdam 300 kozakken binnen gekomen op order van den Prins van Oranje. (volgens Zuiderzee Dagblad)
(*) onze dagboekschrijver gaat nu het geschrevene door Laurentius de Lelie, beginnende bij 1813 aanvullen.

1813 - 30 november is Arnhem door de Russischen Stormtroepen ingenomen namiddags 2 uren als nog de Franschen de stad in brandschoten.

1813 - 29, 30 november, 1,2,3,4 enz. december zijn hier door Tilburg doorgebracht op karren 800 zieke en geblesseerde Franschen.

1813 - den 17 december is te Heusden de poort gesloten.

1813 - den 10 dito is te Dongen den telegraaf van den tooren gedaan.

1813 - den 9e dito namiddag is de Bossche poort gesloten.

1813 - 's nachts tussen den 9 en 10 dito hebben de Droit Re… (dit zijn zoveel als Commiezen of ambtenaren opmerking van de dagboekschrijver) of tabac-debitanten hunne uithangborden ingetrokken.

De Kozakken te Tilburg

1813 - 10 december 's avonds kwam voor 10 uren passeerden nevens mijn huis de eerste patroeille kosakken; ongeveer 110, dewelke zich naar de groote Markt begaven, uitgenomen 5, die bleven op de weekmarkt bij het huis van Jan Dovion. Ik kwam er het eerste bij. Een van de vijf kosakken bood mij een flesch aan met jenever om te drinken, hetgeen ik deed. Intusschen komt er J. Gooyaars, dewelke met mij wird gedwongen om te drinken. Dit doende was hij zeer tevreden. Toen kwam den heer D. van Dooren met zijn zwager, iemand uit Verviers; die moesten ook drinken. Intussen komt iemand met 4 bosschen strooi dewelke moesten losgemaakt worden. Alsdan moest ik, benevens de schoolmeester H. Smulders met een kosak op gemeld strooi liggen, maar 't was maar voor een oogenblik, want een wagtmeester van de kosakken ziet ons liggen. Maar de kosak krijgt met een karwats op zijn rug, dat hij opstaat en ik en de meester ook en ik ging naar huis zonder mishandeling. En dat was alles al vóór 10 uur voorgevallen. Om 11 uur ging ik naar de groote markt alwaar de groote troep was. Ik heb mij tot 's nachts 1 uur ongestoord onder die menschen opgehouden alleen uit nieuwsgierigheid. Daar er zoolang over die menschen gesproken was, alsof zij nog erger en wreder waren als wilde dieren. Ik ben daar 's nachts ongestoord geweest. 's Morgens 11 dito zijn zij naar den kant van 's Bosch getrokken en zijn den 12e boven 's Bosch bij of in Balkom slaags geweest tegen omtrent 46 Fransche gendarmen. De kosakken hebben de Franschen geslagen. Er zijn eenigen gedood en 5 krijgsgevangenen gemaakt. Deze hebben zij denzelfden avond omtrent 7 uren in de herberg 't Zwaard' bij D. Tindrot gebracht. Ik heb ze gesproken en soep, vlees, brood en jenever gegeven. Een wachtmeester van de gendarmen is hier onder of in den toren overleden. Eenen van de vijf krijgsgevangenen was ook geblesseerd aan 't hoofd; hij was genaamd Grasein en zondags gestationeerd te Tilburg.
Gemelde Bataille duurde omtrent 7 minuten, zoo mij een andere gevangene zegt, n.l. een zoogenaamde Sluiters, wachtmeester der gendarmen. Zij hadden ook 2 paarden veroverd. Een kosak had bovengemelde soep bij mij laten klaarmaken van eenen haan die hij geplokken had medegebracht. Hij was goed voor de Fransche gevangenen bezorgd. Er wird op de vrijdagsche marktplein wel 50 vuuren gestookt.
Den 13 dito transporteerden zij de 5 krijgsgevangenen naar Breda en komen 's avonds weer te Tilburg en blijven 3 dagen, bezetten alle wegen en maken onophoudelijk patrouille. Op den 15 dito komen nog kosakken bij tot 290 alsook 160 Russische huzaren in het Safisch groen, 's avonds 7 uur, dewelke zich dapper hebben laten hooren. Zij zetten de paarden in de kamers en keukens en bij H. smulders. Deze blijven tot 17 december te weten: de kosakken trekken naar Turnhout en de 160 hu-zaren naar Breda. Den 19 dito komen weder binnen 130 man van hetzelfde regiment. In den nacht tusschen den 17 en 18 december zijn nog Pruisische patroeilles gekomen, zijnde huzaren, te zamen 40 man en zijn gebleven tot den 22 dito. Den 20 dito komen 4 jagers van den Prins van Oranje van het 4de regiment. De 290 kosakken die van hier naar Turnhout gemarcheerd hebben, zijn aldaar in gevecht geweest tegen 47 gendarmen, waarvan de kapitein op het slagveld dood bleef. De overige Fransche gendarmen hebben zich overgegeven. Den 13 december zijn van Breda naar Antwerpen gemarcheerd 4000 kosakken en Russen. De kosakken, die den 15e hier zijn ingekomen hebben veldmuziek bij zich en moeten 2 maal daags bij den overste muziek maken.
Den 20 dito hebben de Russische 8 houwitsers in 's Bosch geworpen en 6 schoten gelost.
Den 21 dito kwamen alhier binnen 600 kosakken, die 2 dagen bleven, wanneer zij naar Breda vertrokken. Deze 600 kosakken hebben gedurende 2 dagen onophoudelijk gepatrouille gemaakt op Gils en Alphen, want er kwamen nog Fransche en Duitsche troepen.
Des anderen daags was een Fransche patrouille te Gils, doch de kosakken dreven hun op de vlucht. Van 23 december 1813 tot 1 januari 1814 is hier geen inkwartiering geweest als van Fransche deserteurs en Pruisische en Russische patrouilles; in de tien dagen, omtrent 200, maar op 1 januari 1814 komen 4100 Russische en Pruisische soldaten. 500 zijn er van in Tilburg gebleven tot 9 januari. De kosakken waren niet van het beste soort. Zij waren zeer roofzuchtig en vrouws-personen plagers, waar ondervinding van hebben gehad Johanna van den Berg, Dina Dielens, de dochter van F. Ader, de vrouw van E. Haans en Engelina van Hees. Deze laatste werd nog bestolen ook.
Op den namiddag als er alarm kwam ( op 7 januari 1 uur 's middags) dat de Franschen te Goirle waren. Omtrent 60 Pruisische husaren waren in een oogenblik te paars en trokken er op af; de omtrent 500 kosakken volgden. 's Avonds 9 uur komt een Pruisische husaar terug met de tijding, dat zij de Franschen hadden geslagen te Weelde. Eenige gevangenen, geblesseerden en paarden hebben zij medegebracht en eenige dooden op het slagveld laten liggen. Zij hebben omstreeks 50 paarden en zadels medegebracht van de Franschen. Een kosak hebben zij dood medegebracht, die ik op een Russische manier alhier heb zien begraven op het nieuwe kerkhof in de Schijf.
Den 8 januari komen binnen 200 Pruisische huzaren, die trokken naar Eindhoven, dewelke denzelven nacht hier binnen brachten vele Fransche geblesseerden.
9 januari brachten zij 13 Fransche krijgsgevangenen. Ik heb hen gezien.
10 januari hebben er aanmerkelijke gevechten plaats gehad te Hoogstraten, Zundert en Westwezel en de Franschen geslagen tot in Antwerpen.
8 januari zijn hier gekomen 700 Pruisische jagers, waarbij vele van 14, 15 en 16 jaren, die zich niet gemakkelijk vertoonden in hun kwartieren.
Den 9 januari heeft te Meijel een gevecht plaats gehad, alwaar de kosakken en Pruissen 70 Fransche krijgsgevangenen maakten, die op 13 januari hier zijn doorgebracht. De 700 jagers zijn 3 dagen gebleven. Die hadden met 'linksche' streken weten te krijgen: bij van Dooren en Dams 1 stuk laken, bij J. de Graaf 1 stuk laken, bij F. van Dooren 1 stuk linnen en leer bij Marijnen. Dus dit waren de beste broeders niet.
11 januari voor één dag 270 dragonders
11 januari komen ook nog 300 Pruissische huzaren in 't rood en 500 dito jagers dewelke 17 januari zijn vertrokken naar Eindhoven.
Den 16 januari zijn de 270 dragonders naar Oosterhout vertrokken, maar denzelfden dag van hetzelfde regiment kwamen weer 270. Die hadden eenen ongemakkelijken overste, genaamd Mulders. Deze zijn 21 januari vertrokken en toen kwamen weder 270 en die bleven 5 dagen.
Den 23 januari, zijnde zondag, kwamen 500 kosakken, die zijn ingekwartierd in de Veldhoven en hebben zich als kosakken gedragen. Mijn vader had er zes van gelogeerd.
Op den 25 januari passeerde door Tilburg van Loon op Zand naar Hoogstraaten 1200 Pommeren; den zelven avond komen hier binnen die 700 jagers, komende van Hoogstraten.
Den 26 januari 's morgens half 7 is den Bosch overgegaan en des namiddags te 4 uren den Papenbril met fort met de bepaling dat de Franschen die op dit fort waren gevangenen moesten wezen te weten 900.
Den 28 januari, wird alhier doorgebracht in een rijtuig met 6 paarden van Breda naar 's Bosch een generaal, 2 goeverneurs en enen Commissaris-generaal. Ik heb hen gezien.
Den 8 februari is Gurkom aan geegallieerden overgegaan. Van die tijd tot ultimo februari is hier niets bijzonders voorgevallen als de loting voor de landmilitie; te Hilvarenbeek het inslaan der glazen in het raadhuis en het vernielen der boeken. Dat wird gedaan door die van Moergestel en Reuzel.

Wat alhier te Tilburg de loting aangaat heeft plaats gehad den 15 en 16 naart van die manspersonen, die tussen 18 en 49 jaren, gehuwd en ongehuwd. Ik had getrokken 583, mijn broeder Peter 1213 en mijn broeder Norbart 1080. Er moesten er 80 van in dienst.

1814 - den 9 maart is Z.H. Paus Pius VII uit zijn ballingschap te Rome op Zijnen Stoel teruggekeerd.

1814 - 30 maart is Parijs aan de geegalieerden overgegaan en Napoleon heeft afstand van de kroon gedaan en zal zijn verblijf houden of vervoerd worden naar een eiland genaamd Elba met zijne familie en gevolg, en zal zoo men zegt, een bestaan hebben 's jaars van 6.000.000 franc en Lodewijk den XVIII is tot koning van Frankrijk geproclameerd.

1814 - in mei is de vrede geteekend tussen de geegaliseerden Frankrijk, Engeland, Pruisen, Rusland en Oosten-rijk.

1814 - 1 juni is de 1e vrouw van Napoleon overleden.

1814 - hier zegt men, dat Z.H. Pius VII op den 17 juni uit zijn gevangenis in Rome zoude gearriveerd zijn, want men zegt, dat hij met 60 jongelingen binnen de stad zoude getrokken zijn, die in 't zwart zijn gekleed.

1814 - 26 juni passeerde de Kijzer van Rusland Alexander langs den Moerdijk en zo op 's Bosch.

1814 - van in het begin van Augustus is het aan 't meutelen gegaan met het Patrottismus in Brabant.

1814 - 17 augustus werd Brussel weder gesloten.

1814 - 3 october heeft Z.M. Willem Koning den 1e Tilburg met zijne tegenwoordigheid vereerd; er was veel toestel gemaakt als eereboogen, 3 gilden opgetrokken, 10 Gardes D'Honneurs te paard, 20 te voet, 20 muzikanten maken veldmuziek, 4 eerebogen 3 op den steenweg aan de Kerkwijk en eenen aan de Veldhoven. Den geheelen dag 't gelui der klokken, 't uitsteken der vlaggen, 's avonds alle huizen geilliminieerd.

1814 - 8 october een publicatie, dat de schutterij in orde gebragt moet worden, maar zij moeten hun eigen uniform aanschaffen; voor den 15 dezer zich aangeven.

1814 - 23 october moet men zich voor den landstorm aangeven. Er komen er weinig. Dan werd er weder gelast den 2 november ons aan te geven, doch er kwamen er wederom weinig. Dan wird ons aangezegd dat men zich den 17 november moest aangeven, zijnde de verjaardag, dat onze Koning zijn intrede had in den Haag gedaan, doch deze feestviering heeft den 18 dito plaats; op dien dag is in alle kerken een biduur.

1815 - februari een besluit dat Brabant bij Holland behoort.

1815 - in maart een decreet van eene nieuwe loting van de jonge mannen van 18 tot 22 jaren, dus van 5 jaren, zoo ik lees in het dagblad van 14 maart. Ook leest men in het zelve, het arriveeren van Bonaparte in Frankrijk met circa 1000 man: Napolitanen en Corsicanen. De Koning van Frankrijk decreteert, dat allen, die zich bij Napoleon begeven met den dood zullen gestraft worden. In de courant van 14 dezer leest men, dat Napoleon dicht bij Lion zou zijn; ook zegt men, dat onze Prins van Oranje, onzen vorst, eergisteren zoude gekroond zijn als Koning van Nederland, België hierbij gerekend, waarvoor veel vreugde wird getoond.

1815 - 4 maart is Bonapart te Digne aangekomen en heeft aldaar 3000 rations gerequireerd en had bij zich 4 veldstukken en trok uit de stad met trommen en muziek. De verbonden mogendheden trokken op hem af om hem dood of levend te krijgen.

1815 - 19 maart vierde men hier de kroning van onzen Koning Willem I door alle vreugde bedrijven.

1815 - 21 maart is Bonapart Parijs binnen getrokken. Sedert heeft men hier veel militairen zien passeren.

1815 - 30 maart zegt men, dat Bonapart 2 maal uit Rijssel zoude geslagen zijn. De reserve van de 1e loting, te weten van 1814 is tot 's Bosch moeten marcheren.

1815 - 27 april heeft de loting plaats gehad van de jongemans van 18 tot 22 jaren. Mijn broer trok no. 38 en is 6 juni moeten opmarcheren en den 21 dito moest hij naar het groot slagveld.

1815 - 11 juni is de Prins van Oranje hier geweest na de inspectie over de vesting 's Bosch gehouden te hebben.

1815 - 16 dito viel er een heftig gevecht voor tusschen de Franschen en geegalieerden omtrent Mouwbuizen, (Maubeuge red.) waarbij het 5e, 17e, 19e en 14e batailjon land-militairen veel had geleden alsook de lichte dragonders. Ook de Bronswijkers.
Er zijn van de 1200 Bronswijkers maar weinig overgebleven. Omtrent 150 geblesseerden met wagens zijn alhier gepasseerd.
Den 18 juni is alhier in een rijtuig in een ruwe kist doorgebracht den Hartog van Bronswijk, aldaar gesneuveld den 16e dito. De Franschen hadden ook veel geleden. De geegalieerden retireren op Brussel aan op eenige uren na. De alhier aankomende Bronswijkers zegden, dat de dooden wel 4 voeten dik lagen op het slagveld, doch de Franschen trokken in hun vorige vesting.
Den 17 dito is wederzijdsch veel volk gebleven.
Den 18 juni is alles beslist, en de Franschen, of om beter te zeggen, Napoleon heeft alles verloren, 100 stuks kanonnen en vele krijgsgevangenen. Het 7e bulletin meldt een groote nederlaag der Franschen.
Van den 19 juni tusschen Charleroi en Genappe 300 stuks kanonnen en 18000 krijgsgevangenen. De geheele equipage van Napoleon, door de gecomman-deerde Divisie van generaal Blucher en een Engelsch generaal Wellingthon, welke bijeen vergaderd leger bij 3 Pachthoeven, de eene genaamd 'Bel-Alliance' na welk huis de bataille den naam bekomt, omdat de 2 generaals bij elkander zijn gekomen.

Den 22 en 23 juni zijn hier gepasseerd 46 wagens met geblesseerden en zieke Pruisische Landweer.
Den 22 zijn de ge-egalieerden in Valenciennes, Maubeuge en Rijssel gerukt.

1815 - In de Rotterdamsche courant van 1 juli staat, dat Napoleon, den 19 juni in Parijs kwam. De beide Kamers zagen wel dat het niet goed was, doch, zeide Napoleon, van alles te hebben gewonnen. Den 21e kwam alles in onrust onder de oude en nieuwe garden. Vervolgens heeft Napoleon afstand gedaan van den Kroon, maar hij wenste zijn zoon als Napoleon II op den troon. Op die dag is dadelijk een gouverneur aangesteld en de geegalieerde troepen trekken van dag tot dag naar Parijs. Wellingthon, komt den 27 juni in Parijs. Napoleon wordt door 10.000 nationale garden bewaakt.
Zoo ik lees in het dagblad van 18 augustus, zoo is Napoleon den 6 augustus naar Noord-Humberland op het eiland St. Helena vervoerd, gekleed zijnde als hij aan boord ging, met een groene rok, roode opslagen, zijden kousen, wit vest en broek, doch hij zeide zulks van het gouvernement niet verwacht te hebben. Een Engelsch officier antwoordde: Indien gij niet naar St. Helena wilt, zal men U aan den Keizer van Rusland overgeven, waarop Napoleon antwoordde: God bewaar mij voor de Russen. Middelerwijl nam hij een hoeveelheid snuif. Van zijn 40 domestieken heeft hij er 12 mede-genomen, Generaal en Mevrouw Bertrand en kinderen, een genees-meester en 4 zoogenaamde onder-officieren.
In de afgelopen maand augustus is den 1e dag geweest in 22 jaren tijd, dat in Tilburg geen militairen ingekwartierd waren.

1817 - 5 juni kostten de 12 oude Bossche ponden roggebrood 21 en een halve stuiver. Het is thans zeer duur leven. De beesten- of voederaardappelen kosten 60 duiten het oud-Bosch pond of 23 stuivers het Bosch-vat; de boter 11 stuiver het oud-Bosch pond. En dat was het jaar, dat volgde op een jaar, dat alle veldvruchten en gewassen door den overvloedigen en aanhoudende regen overstroomd waren, zoodat er weinig veldvruchten konden ingezameld worden, want er was weinig gewassen, alzoo dat alle eetwaren tot eenen hoogen prijs stegen.

1821 - 19 november. Bij besluit van Z.M. den Koning der Nederlanden moeten de protestanten te Tilburg de groote of torenkerk aan de Roomschen afstaan, te weten aan die der Heijkensche Parochiën.
Aan de protestanten wordt ƒ18.000,- van gouvernementswege toegezegd, om een nieuwe kerk te bouwen. Vroeger, in 1808, 1809 of 1810, hebben zij nog ƒ 8.000,- van Lodewijk Napoleon te zamen dus ƒ 26.000,- gekregen.

1822 - 22 april is de Protestante Kerk alhier aangenomen door W. van der Waars, J.B. Bax, Arn. Ader en Willem van der Loo.

1822 - 13 mei den 1e steen van gemelde kerk is met veel plechtigheid gelegd door den tweeden zoon van den heer Willem Carel Momma, genaamd Willem Frederik Carel. Die plechtigheid wird nog vergroot door een zeker gezelschap muzikanten, het meest blazende instrumenten, onder den naam 'Harmonie zaal-concert'. Dit collegie heeft dit uit eigen beweging gedaan, zonder aanzoek of vragen, om hierdoor te kennen te geven hun wellevendheid en verdraagzaamheid jegens de protes-tanten. Want gemeld collegie bestaat alleen uit Roomsch-Katholieken. De protestanten hebben ook van hunnen kant niet gemankeerd hun tevredenheid daarover te kennen te geven, omdat deze plechtigheid publiek zoude komen. (de bovengemelde torenkerk hebben de Rooms-Katholieken moeten ruimen 17 november 1634) Twee compagniën ruiters, uit de bezetting van 's Bosch, kwamen naar Tilburg de R. Katholieken daartoe noodzaken, want den R.K. Pastoor A. Wigmans wird den tijd niet gegeven om zijn dienst alwaar hij mede bezig was in de kerk te eindigen. Er wird dadelijk een hervormd predikant in zijn plaats gesteld, en nog vele jaren later waren er in Tilburg nog geen protes-tanten.

1822 - Vroeger heb ik gesproken over de duurte der levensmiddelen, in 1816 en 1817, maar nu mag ik schrijven dat men 6 Nederlandsche ponden of omtrent 12 en een halve oud-Bossche ponden roggebrood koopt voor 5 en een halve stuiver, een Nederl. Pond boter voor 4 en een halve stuiver, een vat goede eet-aardappelen (oude Bossche maat) voor 2 stuiver en een oud mud of 3 Nederl. Mudden boekweit voor 6 gulden, een Bossch-vat haver voor 4 en een halve stuiver. Ik heb er zelfs vele vaten gekocht voor 4 stuivers. Een oud Bosch-vat erwten kost 15 stuivers en een oud Bosch-pond gedroogd varkens-vleesch kost 8 stuiver. Ik heb bij D. Donders in het begin juli gekocht 13 oude-Bosche vaten aardappelen voor 12 stuiver of 60 cents.

1822 - 24 augustus is in onze R.K. Kerk van den predikstoel een verbod afge-lezen, alsdat 's avonds bij het ontsteken van het licht, het vrouwvolk uit de herbergen moet wezen en geen vergaderingen van tweederlij geslacht mogen plaats hebben in herbergen of danspartijen met den avond of nacht op weigering van de absolutie. Dus dat het vrouwvolk met het daglicht moet naar huis gaan en de herbergen verlaten. Blijft er vrouwvolk, dat niet wil gehoorzamen dan mag het manvolk ook niet blijven, maar anders wel. Veel hebben met de kermisdagen niet gehoorzaamd, maar al wat deftig en braaf was heeft gehoorzaamd.
Dit is afgelezen door den Eerwaarden heer Smits, kapelaan, op order van zijn Hoog Eerwaarden heer A. van Alphen, Vicarus Generaal van het Bisdom van 's Bosch. 's Zondags daarop volgende zijn de gehoorzamen geprezen en de onge-hoorzamen misprezen, door bovenge-noemde kapelaan Smits. Het is ongelukkig, dat er zulke ongelukkige en ongehoorzame menschen zijn, want wat meer is, eenige hebben dien waardige Geestelijke verwenschingen en schandalen toegebracht. Ach wat ontaarding!

1822 - 13 september is door de naast bijwonende meisjes van de thans bouwende kerk voor de hervormden, zeer statueus eene vlag op gemelde kerktoren geplaatst.

1822 - 19 september zijn in Amsterdam 5 huizen, 5 pakhuizen en een Lutherse kerk, die met koperplaten is gedekt, afgebrand. In het laatst van 1821 en begin van 1822 is in Tilburg vijf maal brand geweest.

1822 - 5 augustus 2 huizen te weten het huis der gemeente en een nevenstaande op den Heuvel, genaamd de Nachtegaal, alsmede de Heikantse korenmolen en op den Rugdijk hei en bosch.

1822 - 11 december is het beginnen te vriezen tot 2 januari 1823, alsdan kregen we een klein mistregentje tot woensdag den 27 januari 1823, waarna weer een koude van belang. Den 23, 24 en 25 januari zullen de menschen niet licht uit het geheugen gaan, want volgens de Bossche- en Staatscourant heeft het 's nachts tusschen den 24 en 25 januari 3 graden sterker gevroren als in 1740, welk jaar tot nu toe bekend is geweest, van de thans levende menschen wegens het hardste gevroren te hebben. Vervolgens mag ik schrijven dat de thermometer te Amsterdam stond op 11 en een halve graad onder nul tussen den 24 en 25 tot 8 uur 's avonds.

1823 - 23 februari op zondag, weinige minuten voor 8 uren 's morgens, gaat Gijsbert Haans frisch en gezond in de Kerk om Mis te horen en nog vóór de klok 8 uur slaat zakt hij in malkaar onder in de bank en was dood. Volgens mijn berekening in 2 minuten tijd gezond en dood.

1823 - 31 maart sterft van een bloedspuwing de Eerw. Heer Eugenius van Grunderbeek, kapelaan op het Heike, gestudeerd te Tongerlo.

1823 - 22 april is Arnoldus Schaapsmeerders met kar en paard van F. Leenaars omtrent Diest verongelukt. Men zegt dat hij verdronken is. Hij was om bier te halen.

1823 - 23 dito is de klok op de gereformeerde kerk geregeleerd.

1823 - 4 mei is de eerste dienst in de nieuwe gereformeerde Kerk gedaan.

1823 - 21 dito passeerde alhier door Tilburg onze Koning Willem I.

1823 - 1 juli De oorlog is uitgebroken in Spanje tusschen de Constitutioneelen en de Koningsgezinden.

1823 - In augustus is alhier gepasseerd de Hertog van Wellington.

1823 - 31 dito is in onze R.K. Kerk bekend gemaakt, dat Z.H. Pius VII den 20 dezer te Rome is overleden, in den ouderdom van 83 jaren, nadat Hij 23 jaren en 5 maanden het schip van Petrus of den H. Stoel van Rome had bestierd.

1823 - 14 september wordt alhier in onze kerk een brief afgelezen, gedateerd 10 dezer van zijn Hoogwaarden den Vicaris van het voormalig Bisdom van 's Bosch ( A. van Alphen) welke brief in zich besluit de goede hoedanigheden van Z.H. en tevens, dat aan alle Pastoors en Rectors wordt gelast eene Solemneele Lijkdienst te doen voor den overleden Paus Pius VII, hetwelk alhier op het Heike plaats heeft op woensdag den 17 September. Verder wordt nog gelast een Solemneele Mis op eenen anderen dag tot verkiezing van een nieuwen Paus. Alle Parochianen worden verzocht, zoowel in deze als in de Lijkdienst tegenwoordig te zijn om te bidden, dat de verkiezing mag vallen op eenen waardigen man.

1823 - 13 september is aan den Groenendijk aangekomen en alhier ge-lost een autaar voor de Heijkensche Kerk, die is geplaatst geweest in een kerk te Antwerpen, te weten de Borgt-kerk.

1823 - Den 17 dito valt Peter Teurlings, timmerman dood aan de schaafbank.

1823 - 8 november is op de Rijen door den Hoogwaardigen Heer Vicarius van Breda het H. Sacrament des vormsels toegediend aan hen die niet gevormd waren van de Geurkensche parochie tot en met die in 1821 hun Eerste H. Communie hadden gedaan.

1823 - 11, 12 en 13 november zijn de ongevomden van de Heijkensche parochie gevormd te weten dinsdag den 11e, de jongens, die bij den Eerw. Heer Kerssemakers hun 1e H. Communie hadden gedaan en die van andere plaatsen op het Heike waren komen wonen den 12e te Riel en den 13e de overige jongens te Alphen. De Wed. Hoefmans te Riel is Meter geweest van alle de meisjes van Tilburg.

1823 - 27 september is tot Paus verkozen de kardinaal Della Geuga, die den naam van Leo XII heeft aangenomen. De volgende Kardinalen kwamen ook in aanmerking: Bartasolie 96 jaren, Somaglia 79 jaren, Consalai 66 jaren, Surta 54 jaren, Alfanie 78 jaren, Chaval Chinie Spina 67 jaren, Bye-Bavol 65 jaren.

1823 - In november verscheen een decreet van Zijne Majesteit den Koning der Nederlanden, Willem I, alsdat alle provinciale Schellingen en zesstuivers zullen kunnen uitgegeven en ontvangen worden, voor de volle waarde. Na dien tijd kan ieder, die er nog heeft die ook voor de volle waarde inbrengen bij den Rijksontvanger der Directe Belastingen, maar na 16 december gaan de geldstukken in betaling, koopen en ver-koopen, niet hooger dan 5 stuiver of vijf en twintig cents.

1824 - 5 januari zijn de heeren W.A. Dams en G. Bogaers naar den Koning gegaan om over de torenkerk te beschikken.

1824 - 10 dito overleed Cornelis van IJperen en zijn zuster de wed. Ansems, zijnde beiden den 13 dito begraven.
C. van IJperen was lid van het Gild van St. Severus of zoogenaamd stroep-weversgild. Ik was er bij als hoofdman. Ik heb 2 of 3 jaren later voor de hoofdmansplaats bedankt omdat de Rade-Dekens niet volgens het Regle-ment wilden handelen. Vervolgens is 't gild vervallen.

1824 - 25 januari is alhier dood in een koets doorgebracht Zijne Eminentie van Velde de Melroy, gewezen Bisschop van Roermond, die te Brussel den 22 dezer was overleden, in den ouderdom van 80 jaren, 6 maanden en 14 dagen. Hij wird te Grave begraven. Hij was ook door Zijne Majesteit den Koning benoemd tot Kommandeur der orde van den Nederlandsche Leeuw. Zijne Eminentie heeft in 1803 en in 1809 alhier aan velen het H. Sacrament des Vormsel toegediend, ook aan mij.

1824 - 1 maart is de naam van het gemeentebestuur veranderd. Burgemeester blijft, maar de 2 onder-burgemeesters worden in 't vervolg wethouders genoemd.

1824 - 30 mei te Loon op Zand is een man van Dongen doodgestoken om het proeven bij abuis uit een borrel. De eigenaar van den borrel zeide: van den Bosch, gij hebt abuis, gij drinkt uit mijnen borrel, maar dat is niets, geef maar eenen anderen. Maar van den Bosch wordt kwaad en steekt den anderen dood, zooals mij des anderen daags is verteld. Ik heb op 31 mei den doode gezien.

1824 - 25 mei namiddags 3 uren ontstond er brand te Waalwijk, zoodanig dat in minder dan twee en een half uur 51 huizen en 14 schuren, met den toren en Raadhuis geheel in asch wirden gelegd, waarbij vele aanzienlijke huizen. Van alle de op het Raadhuis zich bevindende archieven is niets gered. Het kantoor der registratie is een prooi der vlammen geworden. 550 inwoners waren 's avonds zonder huis of woning, waarvan omtrent 300 minvermogend zijn. Ook zijn hun weinige meubelen verbrand. De goeverneur van 's Bosch heeft zich des anderen daags al vroegtijdig naar Waal-wijk begeven en heeft gezorgd, dat de behoeftigen te eten hadden en in de kost besteld. Hij betaalde voor de kinderen twee en een halve stuiver en voor de grooten 5 stuivers. Er vlogen ineens 20 huizen tegelijk in brand. Door de geheele provincie is voor de onge-lukkigen een collecte gehouden. 's Bosch heeft opgebracht ƒ 1448,-, Breda ƒ 500,-, Tilburg ƒ 315,20 en op andere plaatsen navenant. Ook de militairen gaven ieder een dag tractement.

1824 - 22 juli zijn hier 2 personen gegeeseld en een vrouwspersoon heeft op het schavot te pronk gestaan een half uur lang.

1824 - 27 juli heeft de Hoogwaardige Heer Vicarius van Breda, te Riel het H. Sacrament des Vormsels toegediend aan de kinderen die hunne Eerste H. Communie gedaan hadden, van Tilburg aan die van de Heikantsche Parochie, op den 29 dito aan die van de Geurkensche Parochie.

1824 - 16 december zijn de Kerk agenten der Heikantsche R.K. Kerk met een commissie van eenige personen (welke commissie door den Directeur van Eredienst was benoemd) wegens de gelden, die de R.K. Kerk zullen ontvangen van het gouvernement om de vervallen oude torenkerk op te bouwen om daar weder den R.K. Godsdienst in uit te oefenen, zooals vóór 17 november 1634. Zij zijn overeengekomen met een som van twaalf duizend gulden en zes honderd en dan jaarlijks ƒ 200,- voor reparatie. Zoo men zegt, zou nog in 1826 zijn beloofd ƒ 20.000,- Dit zouden dan twee en dertig duizend en zes honderd zijn.

1825 - 27 maart heeft er eene Commissie bij alle bode paardenhouders aan huis geweest en hun gevraagd of verzocht om veel of weinig vrachten kalk in 's Bosch te halen tot opbouw der Kerk, onder betaling van zekere som ter vertrering onderweg, alsmede om de bariéren te betalen. Allen hebben daar gaarne deel in genomen, den eenen meer als den anderen. Geen zijn gevraagd als die onder de Heikensche parochie behooren. Den 1e april is de eerste kalk daarvoor aangebracht op den nieuwen dijk, westzijde.

1825 - in den loop der maand september heeft eene Commissie uit de Waterstaat tusschen het oud-logement de Roskam en het laatste huis in den Berkdijk door den Schijfakker op een rechte linie, bakens gesteld, om op die richting de baan te leggen tot den Steenweg. Vervolgens hebben eenige inwoners van Tilburg, als van de wijken Veldhoven, Korvel, Laar en Berkdijk, alsmede van de wijk Kerk een request opgemaakt aan den Koning, met verzoek om den steenweg te leggen van de huizing achter in de Berkdijk, bewoond door C. van Gurp, op Korvel en alzoo uitkomend tusschen de huizing van A. van Oerle en J.W. Diepen en alzoo door het Haring-eind, welk request door 180 personen is ondertekend. J. Diepen is met het request zelf naar den Koning gegaan of naar 's-Hage.

1826 - 18 maart heeft Zijne Majesteit een Commissie gezonden om de richting ter legging van den steenweg te onderzoeken. De commissie was samen-gesteld uit de heeren van Vredenburg, Goeverneur, J. Diepen, J. van Meidis Burgemeester en zonden deze op 5 mei bericht, dat hij niet alzoo kon komen.

1826 - 21 februari zijn met goedkeuring van onzen pastoor Everardus Decamp de vrouwen en anderen van Wijk Kerk, die gewoon zijn dagelijks den rozenkrans te bidden in een achterhuis of kamer van wijlen Francis van Dooren, begonnen met den Rozenkrans te bidden in de torenkerk, waarin geen publieke Roomsche gebeden zijn gestort sedert 1634 (den 17 november, volgens de Meije-rijsche memorie)

1826 - 9 april Een transport van omtrent 25 gevangenen uit het tuchthuis van Vilvoorde, waarvan eenen trachtte weg te loopen, maar werd door een marechaussée nagelopen, die hem achterhaalde tot omtrent 3 passen. Maar door de korte draaien, die de vluchtende maakt kon de marechaussée hem niet vatten, maar schiet hem, hetwelk het gevolg had, dat hij des anderen daags overleden is. Hij heeft de H.H. Sacramenten der Stervenden in zijn gevangenis ontvangen. Hij heeft ook aan hem, die hem het schot had toegebracht vergiffenis geschonken. Vele fatsoenlijke menschen hebben de lijkdienst en begrafenis bijgewoond. Hij was genaamd Joseph Juto, geboortig omtrent Luik.

1826 - 25 april ontstond er brand alhier in Tilburg in de wijk Berkdijk in een huis van den H. Geest Arme. De vlammen namen zoo hoog toe, dat in een uur nog 3 huizen afbrandden, alwaar 9 gezinnen in woonden, n.l. Wed. J.B. Geboers, de vrouw van F. de Jong, Jan Ansems, C. van Beurden, Wed. D. de Jong, M. Nouwens, J. Jansen en W. Oomes.

1826 - in juli is te Diessen, nabij de Kerk, een huis afgebrand, door het onweder.

1826 - 15 juli is de Eerw. Heer Smits naar Enschot gegaan als pastoor. Hij heeft in Tilburg 9 jaren kapelaan geweest. Z. Eerw. was een zeer bekwaam en roem-waardigman. Z. Eerw. is te Enschot 17 november deses jaars overleden. Hij is 2 dagen te Enschot na zijn dood te zien geweest. Zijn dood wird vooral door de Tilburgers betreurd.

1827 - 23 februari is alhier in Tilburg zeer subiet overleden Gerardus Backx. Hij was met een kruiwagen in de straat, zakt op den grond neer en sterft.

1827 - 24 dito Jan van Spijk 's morgens dood op zijn bed gevonden.

In deze maand leest men in het nieuw Nederlandsche advertentieblad, dat overleden is te Strombeek, buiten Brussel, Hendrik van der Noot. Hij was eerste aanlegger van de Brabantsche revolutie in de vorige eeuw. Hij was oud 97 jaren en te Tilburg geboren.
1827 18 maart is in de Heikensche Kerk te Tilburg van den predikstoel afgelezen, dat er een collecte aan de huizen van de R.K. zal gedaan worden om de noodige kosten der opbouw van de torenkerk te kunnen doen, omdat de van goeverne-mentswege gegeven gelden niet toe-reikend zijn. Een ieder kan zooveel geven of inschrijven als hem God in het hart zendt. Ik heb geteekend voor ƒ 3,-. Men zegt, dat Mathijs Verschuuren heeft ingeschreven voor twee duizend gulden.

1827 - 30 mei is voornoemde Kerk in 's Bosch op het goevernement aanbesteed om op te bouwen voor een somme van ƒ 35.000,-, maar dan krijgt de aannemer 400.000 groote Geldersche steenen, 482 oude Bossche mudden gebluschte kalk. De nieuwe vloer is niet ten laste van den aannemer. De afbraak is voor den aannemer. Er lag in de oude kerk in het Hooge Koor een hoogen grooten zerk, waaronder begraven was de Weled. Heer Hubert van der Malsen, Heer van Tilburg, Goirle en Oisterwijk. Deze zerk is nu gereserveerd voor den Heer van Hogendorp van Hofwegen en is hem ook toegestaan.

1826 - 11 juni is een begin gemaakt om de schalien af te breken, hetwelk heeft gedaan Francis Puileflik.

1827 - 30 mei is op den Steenen windkorenmolen in den Noordhoek een kind, oud 9 jaren, door de roede doodgeslagen. Het was een kind van Norbart van den hout. Op dien dag had zijn broer of zuster zijn 1e H. Communie gedaan.

1827 - 15 juni is alhier overleden Antonia, Martina, Johanna, Maria Del Fontaine, huisvrouw van L.J. van Dooren. De lijkstatie, die plaats had op den 19e was plechtig. Een rouwkoets had men expresse uit Breda laten komen, waarmede het lijk naar de Kerk en het Kerkhof wird gebracht. Paarden en koets waren met zwart laken omhangen. Vier schreeuwers liepen naast de koets. Een lijkdienst met 4 priesters. Op het Geurke was ook een lijkmis.
1000 brooden werden aan de armen uitgedeeld die in de lijkdienst waren tegenwoordig geweest.
10 lijkdragers en 4 slippendragers waren erbij.

1827 - 13 augustus is alhier te Tilburg den eersten steen gelegd aan de nieuwe op te bouwen groote of torenkerk door den Eerw. Heer Pastoor Evermondus Duchamps. Hij was van de orde van Tongerlo, welke kerk nu wordt opge-bouwd ten gebruike voor de Roomsch Katholieken, die daaruit zijn gebannen den 17 november 1634 op welke datum een oogenbklik alhier pastoor was Augustinus Wichmans, prelaat van Tongerlo, welke pastoor op gemelde 17 november met zijn parochianen onder de laatste of Hoogmis uit gemelde Kerk is gejaagd door 2 compagniën ruiters uit de bezetting van 's Bosch, volgens de Meijerijsche memorie.
Het leggen van gemelden steen is toegegaan als volgt: Een honderdtal van de aanzienlijkste parochianen in het zwart gekleed, 3 schutterijen, zoowel die met de geweren schieten als die met den kruis- of voetboog schieten en die met den handboog schieten, dan volgen de kerkregenten, dan het processie-wimpel, een troep jonge meisjes in het wit gekleed met bloemkorfjes, die bloemen strooien, een korf met den steen erin, die met bloemen is omzet, alsmede een zilveren metselaars truweel, een wit schootsvel, en een kalkbak. Intusschen volgde de Eerw. Heer Pastoor in een koets, vergezeld van diverse geestelijken, waarna volgde een menigte geestelijken. Dan de 3 aannemers of opbouwers der kerk, dan er nog bij in den omtrek Burgemeester, Wethouders, Raden en leden van den Waterstaat; vervolgens het zangers-college, alsmede het harmonie-zaalconcert, die altijd in den omtrek muziek maken.
In bovengemelden wimpel of vaan stonden de volgende woorden te lezen: Benedic Domine Domum istam quam aedificamusin Nomine Tuo, dat is: Zegen Heer dit huis, dat wij in Uw naam gaan opbouwen. In de nieuwe op te bouwen kerk was een troon geplaatst waarop boven een schrift was hangende hetwelk luidde: Benedictus Dominus Deus qui dedit in Corde Regis ut glorificaret Domum Domini (1 Esd. Cap. VII vers 27) dat is: Geloofd Zij den Heere God, Die in het hart van den Koning gestort heeft, het huis des Heeren te verheerlijken.
Na den legging des steens door onzen omtrent 80-jarige Pastoor ontvangt zijn Eerw. een vriendelijke gelukwensch door een handdruk van onzen Burgemeester en van den heer Conrad, lid van den Waterstaat; nogthans waren deze laat-sten protestanten. O! het was ziels-roerend.

1827 - 4 december heeft alhier zich eenen marechaussée doodgeschoten. Hij was hier gestationeerd, gereformeerd en te Amsterdam geboren, genaamd Koning.

1827 - 9 dito is alhier in de R.K. Kerk afgelezen een Bréve van Z.H. den Paus Leo XII en ook van den Hoog. Eerw. Heer den Vicaris generaal wegens het gesloten Concordaat tusschen Z.H. en den Koning der Nederlanden Willem I op den 18 juni 1827, wegens de kerkelijke verordingen voor de Roomsch Katho-lieken, waarnaar zoolang gewenscht en verlangt was door de Roomsch Katho-lieken. Des avonds zijn meest alle de huizen geillumineerd geweest alsmede de pastorie en de oude en nieuwe kerk. Aan sommige huizen brandden wel honderde lichtjes. Ik geloof, dat in de wijk Kerk wel 15.000 lichtjes brandden. Het schoon weder bracht ook veel bij. Het Harmonie-concert heeft den pastoor met hunne musicale instrumenten geluk wezen wenschen wegens het Concor-daat, zoodat dit een dag van gulle vreugde was voor de Roomsch Katho-lieken.

1828 - 25, 26 en 27 juni heeft alhier de loting plaats gehad voor de jongelingen die geboren zijn in de jaren 1794, 1795, 1796, 1797, 1798, 1799, 1800, 1801, 1802 en 1803 voor den schutterlijken dienst.

1828 - 5 juli 's namiddags heeft er een zwaar onweder plaats gehad, vergezeld van storm, eigenlijk regen, donder en bliksem. Er zijn wel duizenden boomen kapot geslagen en vele huizen be-schadigd.

1828 - 4 october Tussen de Veldhoven-sche molen en de Zwarte-Rijt is in de bosschen een mensch dood gevonden. Hij was de keel afgesneden. Men denkt dat hij het zich zelf heeft gedaan.

1828 - 6 october Te Udenhout is een mensch vermoord, genaamd Zeger Dieren, omdat hij iemand verzocht hem te betalen, hetgeen hij bij hem verteerd had. Hij heeft na den ontvangen steek nog 23 uren geleefd, zoo men zegt.

1828 - 9 october 's middags omtrent 12 uur ontstond alhier in het Haringseind brand in een huis, toebehorende aan Nicolaas van Venroij. Ook sloeg de vlam over tot het nevenstaande huis van Jan Lepelaar.

1828 - 10 dito is den eersten kei gelegd van den steenweg van Kurvel tot aan den Engel. Vóór de fabriek van de Heeren Diepen, Jellinghaus & co. is de eerste gelegd door H. Diepen, oud 9 jaren; den 2e door W. Jellinghaus, oud 4 jaren en den 3e door D. van Roessel, oud 6 jaren.

1829 - 10 februari is te Rome overleden Z.H. Paus Leo XII. Zijn geboorte naam was Hanibal de la Ganga. Na een ziekte van vijf dagen, zoo men zegt, een ontsteking in de keel. Hij had zijn dood voorzegd, als hij zegde dat zijn einde was naderende.

17 maart heeft alhier voor Z.H. de lijkdienst plaats gehad met veel soleminiteit. De geheele kerk was met zwart laken behangen. Z.H. had vele goede diensten aan de R.K. Kerk bewe-zen in de 5 jaren van zijn Pauselijke Regeering. Men zegt, dat de Cardinaal Capisini zoude gepasseerd zijn op zaterdag 21 maart naar 's Bosch. Hij zou lang in Brussel zijn geweest om de verschillen met de Kerk te regelen en ik geloof om de gemoederen te onder-zoeken.

1829 - 31 maart is tot Paus verkozen Franciscus Exaferius Castiglionesen hij heeft den naam aangenomen van Pius VIII. Z.H. is geboren 20 november 1761. Vóór zijne verheffing tot het purper had hij den naam van den wijsten prelaat van Italië te wezen. Men verzekert, dat op het tijdstip dat Pius VII, wiens boezemvriend Hij was, en onder wiens regeering hij tot Cardinaal benoemd is, hem zoude voorzegd hebben, dat hij eenmaal op den Stoel van den H. Petrus zoude verheven worden. Hij was de getrouwste raadsman van de Cardinaal Consalvie. Zijne kundigheden, vastheid van karak-ter deden hem de eer deelen in de eerste vervolging, welke de Keizerlijke Regeering bij de intrekking der Kerke-lijke Staten berokkende. 30 dagen zijn de cardinalen in het conclaaf geweest ter verkiezing van Z.H. 13 dagen tusschen den dood van Leo den XII en het gaan in het Conclaaf, zoodat de Kerk 49 dagen, zonder Paus is geweest. Deze Paus Pius is overleden 1 december 1830.

1829 - In de maanden juni en juli zijn alhier in Tilburg veel kinderen van de mazelen gestorven. Er zijn dagen geweest, dat er onder de Heikensche parochie 7 wirden begraven.

1829 - 29 juni heeft de Koning der Nederlanden Tilburg met zijne tegen-woordigheid vereerd. Hij had op het stadhuis eenige ververschingen ge-nomen, vervolgens audientie gegeven aan de geestelijken van elke gezindheid als aan de Roomsch Katholieke geestelijken en ook aan den protestant-schen predikant en aan alle verdere autoriteiten en heeft vervolgens de Kerken bezocht, is naar de wijk Kurvel gereden en heeft aldaar het fabriek van de Heeren Diepen-Jellinghaus en Co. bezichtigd en zich aldaar drie vierde uur omtrent opgehouden. Het fabriek was van voren met laken behangen tot quirlandes. Ook de plaats en onder de poort was belegd met Rood-uitmonste-ringlaken. De trappen met ordinair laken. Er was voor het fabriek een eereboog gemaakt, ook voor de huizen der heeren Diepen, Jellinghaus & Co. Bij zijn aankomst aan de fabriek moest ik aan alle het werkvolk een teeken geven om een Hoera of Viva te maken. Van daar is Z.M naar Turnhout gereden, over Goirle, Poppel, Weelde en Ravels. 2 dagen later heeft men geillumineerd omdat het 's maandags en dinsdags onophoudelijk heeft geregend, zoodat het niet eerder kon. Het werkvolk heeft op 29 juni een tractatie gehad van bier, koffie met boterhammen. Z.M heeft eenige dagen later, bij zijn thuiskomst zijne tevredenheid over Tilburg laten bekend maken.

Gedurende dezen zomer is het zeer regenachtig geweest; vooral juli en augustus. Alsdan waren veel putten tot 1 à 2 voeten na vol water.

1829 - 6 september is alhier in de Roomsche Kerk een brief afgelezen vanwege Zijn Hoog Eerw. Den Vicarius-Generaal als volgt: Alle dagen Mislezen en daarna litanie van Alle Heiligen. Alle parochianen worden verzocht alle dagen in de bidhuizen en tevens met zijn huigezin den Rozenkrans te bidden, niet alleen om van den Hemel een gewenschte droogte af te smeeken, maar wel bijzonder om God te verzoenen tot afwering der droevige straffen, die ons dreigen, te weten, dat wij gebrek aan geestelijke herders staan te krijgen van gouvernementswege en het alles tegenwerken van het ministe-rie. Het laat, om zoo te zeggen, niets onbeproefd om de R.K. tegen te werken. Aangezien de R.K. vele verzoekschriften hebben ingediend aan de Tweede Kamer, als tot voltrekking van het Con-cordaat, vrijheid van drukpers, vrijheid van onderwijs, verkrijging van onze beloofde bisschoppen, alsmede om de jubilé. Tot heden nog niets verkregen, als de vrijheid van drukpers en daardoor brengen de couranten als; de Catholiek, Courier de la Meuse, Noord-Brabander, de Bijenkorf, de klachten van ons R.K. aan den dag. Maar niet verheffen zij hunne klachten tegen of ten laste van onzen Rechtvaardigen Koning maar Gobbelschroy, Minister van Binnenland-sche Zaken en R.K. Eeredienst en dan van Gestie en Goubo, haten al wat R.K. is.

1829 - Volgens de Courant, genaamd 'De Noord-Brabander' van den 13 augustus telt men in Rome 140.673 personen, n.l. 67.439 vrouwen, 73.234 mannen. In 1828 werden aldaar geboren 4744 kinderen en 5029 personen werden er begraven, als 2247 vrouwelijke en 2782 mannelijke. Bij de bevolking zijn ongeveer 4000 joden niet bijgerekend. Er zijn in Rome 33.913 huisgezinnen. In 1826 zijn er 1230 huwelijken aangegaan. Er zijn verder:
Bisschoppen 11
Priesters 1443
Monnikken 1807
Nonnen 1350
Totaal 4611

In 1826 waren er 5673 geestelijken met 17 bisschoppen. Er zijn 1058 zieken in de gasthuizen.

1829 - Te Pijnacker bij 's Hage is een meisje, oud 26 jaren, hetwelk in 7 jaren niet heeft gegeten of gedronken. Het geniet een volmaakte gezondheid.

1829 - De bevolking op den 1 januari 1829 in 't Koninkrijk der Nederlanden was als volgt:
Noordelijke provincies:
Noord-Brabant 332.551
Gelderland 293.396
Noord-Holland 391.586
Zuid-Holland 453.818
Zeeland 133.932
Utrecht 122.213
Friesland 200.332
Overijssel 165.936
Groningen 153.982
Drente 59.915
--------------------------------------------------------
Totaal 2.307.661

Zuidelijke provincies:
Limburg 328.234
Luik 347.625
Oost-Vlaanderen 708.705
West-Vlaanderen 578.807
Henegouwen 567.300
Namen 194.845
Antwerpen 358.294
Luxemburg 298.655
Zuid-Brabant 449.728
---------------------------------------------------------
Totaal 3.832.293
Totaal Generaal 6.139.954

1829 - 29 october. De dag van heden zal voor Tilburg's Roomsch Katholieken lang in aandenken blijven, daar op dien dag de torenkerk aan hun is toegezegend, te weten om daarin hun godsdienst uit te oefenen, waar zij van beroofd zijn geweest sedert 17 november 1634. De Mis op heden is gecelebreerd door den Wel. Eerw. Heer Deken en Pastoor te Hilvarenbeek, geassisteerd door den Eerw. Heer J. Lebon, Pastoor te Chaam (te Tongerlo gestudeerd) den Eerw. Heer van de Ven, Pastoor op het Geurke (seminarie) den Eerw. Heer Das (Ton-gerlo) en den Eerw. Heer N.N. Pastoor te Oosterwijk. Er was op dien dag een groote menigte menschen te zamen gekomen van vele omliggende dorpen en steden en alles is in goede orde afgeloopen.

De schilderijen in de kleine Autaren zijn aan de Kerk present gedaan door den Heer F.J. van Dooren, waarvoor hen vóór 3 jaren was geboden ƒ 12.000,- . De eene verbeeldt de Hemelvaart van Maria, en de andere de kruisweg van Petrus. Zij waren waarschijnlijk afkomstig uit een Aarts-Bisschoppelijk Paleis te Parijs, welk Paleis in de Fransche omwenteling (1792-1794) is gekocht door gemelden F.J. van Dooren.
Alle de op heden hier zijnde priesters of geestelijken zijn bij bovengenoemden van Dooren ter maaltijd genoodigd. De Burgemeester J.A. van Meurs, nochtans gereformeerd en het verder gemeente-bestuur, waaronder nog meer gerefor-meerden waren, hebben de eer gehad, vóór de R.K. Parochianen geplaatst te worden op stoelen.

In den winter van 1829 tot in '30 is alhier veel volk gestorven, waaronder vele oude menschen als: Jan de Lelie, oud 86 jaren, Wed. Philipsen, oud 95 jaren, Fr. Immens, 96 jaren, Jan Smulders, bijgenaamd Jan Dorussen, 90 jaren en meer anderen, die mij niet bekend zijn.

1829 - In de maanden october, november en december zijn door veel R.K. ingezetenen van vele dorpen en steden aan de Staten Generaal verzoekschriften ingediend, tot herstel der grieven, waar onder de R.K. gebukt gaan. Ziij verzoeken: vrijheid van drukpers, vrijheid van onderwijs, gelijke vergun-ning der ambten onder de R.K. als aan de protestanten, volledige uitvoering van het Concordaat, gesloten tusschen onzen Koning en Z.H. den Paus van Rome, alsmede de benoeming van 3 nog in ons Rijk te kort komende Bisschop-pen, volgens ons beloofd was, te weten te Brugge, 's-Bosch en Amsterdam.

1830 - 31 januari. Heden is in onze R.K. Kerk tot oprechte vreugde van alle ware, en oprechte Roomsch Katholieken van den predikstoel afgelezen een bulle van den Hoog Eerw. Vicarius van het Bisdom van 's Bosch, A. van Alphen, welke bulle inhoudt, dat alhier het jubilé zal beginnen den 7 februari en eindigen den 21 februari dezes jaars. De verplich-tingen om de gemelde jubilé te ver-dienen zijn als volgt: Biechten en Communiceren, 2 dagen de kerk be-zoeken en bidden tot intentie van Z.H. den Paus van Rome, 3 dagen vasten, ook vet en vleesch derven in dezelfde week, dat men biecht en communiceert en daarbij moet men een aalmoes geven ieder volgens God het hem in het hart geeft. Gemelde Jubilé wordt vergund door Z.H. den Paus Pius VIII bij zijne verheffing op den Stoel van Rome.

1830 - 6 februari had een musicale Mis plaats met Veni Creator Spiritus ter opening van de Jubilé. Gedurende de Jubilé 's morgens eene zingende Mis, namiddag Lof, alle dagen Biechten van 's morgens tot 's middags en des namiddags van half 5 tot 8 uren. 22 Februari een zingende Mis met Te Deum Laudamus. De zieken, reizenden en gevangenen kunnen denzelfden verdie-nen na de 15 dagen. Ook uitgestelden in de Biecht hebben ook gejubileerd zelfs tot 26 maart toe.

1830 - Volgens 's Bosch Dagblad van 12 juni 1829 zijn in 't Koninkrijk der Nederlanden 522 zoutpannen, 3446 wind-graanmolens (waarvan 312 in Holland) 2598 water-graanmolens (geen enkele in Holland) 4 stoom-graanmolens (geen enkele in Holland) 1210 brande-rijen (120 in Holland) 3396 bier-brouwerijen (56 in Holland) 87 azijn-brouwerijen (16 in Holland 37 suiker-rafinaderijen (246 in Holland)

1830 - De winter van 1829 op 1830 is zeer koud geweest. De vorst is begonnen 18 november 1829 en het heeft snel en onophoudelijk gevroren tot 8 februari 1830, uitgenomen 2 dagen waarop het gedooid heeft. Iedere keer één dag. Alle fabrieken hebben 3 weken om den sterken vorst stil moeten staan. Van den 25 december 1829 tot en met den 6 februari 1830 was het zeer koud.
1,2,3,4,5 en 7 februari allerfelste koude vorst en sterke wind. Om den langdurigen winter is er voor de arme menschen soep gekookt. Op 23 en 24 februari heeft het veel geregend, nochtans van 18 november tot 1 maart is er geendag zonder vorst geweest, doch toen is het goed weer gaan worden, want in de maand maart te weten den 28e heb ik gezien dat berken en elzen en meer ander hout reeds groene knoppen hebben. 27, 28 en 29 maart aangenaam weer. Op dien tijd kost een Nederlandsch pond boter ƒ0,85, een vat aardappelen ƒ 0,50, 6 Nederl. Ponden roggebrood ƒ 0,36.

1830 - den 28 maart is goeverneur van der Fosten als goeverneur van 's Bosch overgeplaatst naar Antwerpen als goeverneur en is in zijn plaats goeverneur van Noord-Brabant geworden Jonkheer van den Bogaerde.

1830 - 's namiddagsomtrent 5 uur heeft een hevigen storm gewoed, weinig minder als 9 november 1800, dus veel schade veroorzaakt aan gebouwen en boomen.

1830 - 5 juli is de zoon van Albert Panis alhier in Kurvel in de Poelstraat met zijn paard en kar verongelukt. Hij kwam van Turnhout. Hij was onder het rad geraakt en heeft weinige minuten meer geleefd. Omtrent die plaats heeft ook de Eerw. Heer Kersemakers zijn ongeluk gekregen. J.B. van der Schoot dood gevonden in 1821 en in 1822 de zoon van J.B. van der Schoot, ongeveer op die plaats.

1830 - 8 mei 's namiddags tusschen 4 en 5 viel een zware stortregen. Intusschen hoorde en zag men een weerlicht en donderslag onverwacht, waardoor in Kurvel een zekere Cornelis Schaep getroffen wird en zijn lichaam veel beschadigd en zijn kleeren verbrand. Hij is in vele weken niet in staat geweest om te kunnen werken, doch hij is toch genezen. De muurplaten van het huis wirden verbrand. Hij lag bewusteloos. Zijn 2-jarig kind lag ook bewusteloos tegen den grond, maar was niet bescha-digd. Er was een zwaren stank in huis.

1830 - 18 juli heeft Z.K.H. de Prins van Oranje alhier in Tilburg de dienstdoende Schutterij geinspecteerd. Er was veel volk te zamen gevloeid. Er waren Eereboogen geplaatst en 's avonds geillumineerd.

1830 - 5 juli is door den Fransschen, generaal Bourmant de stad Algiers ingenomen en heeft daar vele schatten gevonden, waaronder 1500 metalen stukken.

1830 - 5 augustus 's morgens 7 uur heeft een zwaar onweder gewoed, zoodat te 's-Hertoggenbosch door den bliksem de toren van de St. Janskerk werd ge-troffen en zeer beschadigd en is omtrent 30 voeten hoog afgebrand. Op den zelfden dag zijn te Stein bij Maastricht 20 huizen door het onweder afgebrand. De schade wordt begroot op ƒ 25.000,-. Op denzelfden datum werd op de klok in den toren te Schaesberg (prov. Limburg) door den bliksem getroffen alsmede de Kathedrale kerk te Ant-werpen.

1830 - 25 juli 's avonds 7 uur en den 26,27,28 en 29 voortdurend is in Parijs een hevigen opstand door de burgerij uitgebroken en die is zoo ver gekomen, dat de Regeerende Koning Karel X heeft moeten vluchten en heeft vervolgens afstand gedaan van den Kroon. Vervolgens hebben de opstandelingen eenen andere koning aangesteld, te weten den Hertog van Orleans, die den naam heeft aangenomen van Lodewijk Philip I, Koning der Franschen. Er zijn bij den opstand , zoo men zegt, 15.000 menschen gesneuveld, meest Burgers, hoewel de Burgers verwoed hebben gevochten. Volgens zeggen de Heren Botermans en van Dooren, die er ooggetuigen zijn geweest, zijn 2 paleizen in brand gestoken, een prefect opgehangen, steenwegen opgebroken om de Koninklijken mede te dooden. De vrouwen zetten de mannen aan den opstand deel te nemen.

1830 - 24 augustus is 's avonds te Brussel een opstand of revolutie uitgebroken en heeft eenige dagen aangehouden; den 25e 's morgens stond het paleis van den Minister van Justitie in brand. Ook de drukkerij van zekere Libri Bagmans werd vernietigd; ver-volgens werden veel glazen ingeslaan en huizen beschadigd. Het is alleen bij Brussel niet gebleven. Men is in andere Belgische steden op dienzelfden dag ook begonnen n.l. in Gent, Leuven, Antwerpen, Mechelen, Namen, Brugge, Luik, Verviers en in vele andere steden. De opstand was zoo erg, dat alle troepen uit de Noordelijke steden in garnizoen, naar Brussel en Luik zijn getrokken, met geforceerde marschen, maar zijn niet in de steden getrokken, doch buiten de steden , die in oproer waren. De Belgen waren ontevreden over den minister van Justitie. Zij vragen vrijheid van onderwijs en vrijheid van drukpers, gelijkheid in ambt, vrijheid van taal, volkomen uitvoering Concordaat en nog meer, hetgeen mij onbekend is. Intussen heeft Z.M de Koning Willem I, de Staten Generaal bijeen laten roepen tegen 13 september 1830, om te raadplegen hoe te handelen. De Hollandsche troepen hebben zich buiten de steden staande gehouden tot zoo ik meen, 24 september 1830. Zij zijn alsdan in Brussel en Antwerpen getrokken; aldaar werden kalkputten en barikades gemaakt, de keien opgebroken en deze in de huizen gebracht en op de kamers en zolders, alwaar vrouwen en kinderen gebruik van maakten en zich alzoo verdedigden, terwijl anderen uit kelders, vensters en ramen hun geweren lostten, hetwelk tot gevolg is geweest, dat de Hollandsche troepen, die gemelde ste-den hebben verlaten.
Vervolgens heeft generaal Sassu, die zich op het kasteel bij Antwerpen had vastgezet op Antwerpen geschoten en de stad zeer veel beschadigd, maar de Hollandsche troepen zijn alsdan allen terug gemarcheerd en hebben België verlaten en zijn naar Noord-Brabant getrokken, alwaar zij zijn gecantonneerd en hunne afdeelingen weder hebben aangevuld, want zij waren niet volkrijk meer. Eensdeels is veel volk gesneuveld en veel Brabanters zijn thuis gebleven. Vervolgens werd er een besluit genomen, dat alle Belgische soldaten met verlof mochten naar huis gaan tot nadere oproeping, waardoor natuurlijk het Armée aangevuld door schutters als zijnde Zuid-Hollandsche, Noord-Holland-sche, Geldersche, Overijsselsche, Zee-landsche, Utrechtsche en andere, lijk de Noord-Brabantsche alsmede de vrijwilge Utrechtsche Studenten-Jagers, de Gro-ninger Studenten bij de 8e afdeeling ingedeeld, de jagers van Van Dam, de jagers van Rookmakers, de jagers van Buso en de Noord-Brabantsche jagers. Intussen hebben de Belgen zich aan de beslissing der 5 groote mogendheden overgegeven: Frankrijk, Engeland, Prui-sen, Oostenrijk en Rusland, dewelken een conferentie hebben gehouden te Londen, alwaar de gezanten van België en Holland ook zijn toegelaten geweest. Maar geen wederzijds accoord kunnen treffen. Nochtans in 1831 hebben de 5 mogendheden de Belgen eenen Koning toegestaan (nochtans tegen het genoe-gen van Holland) te weten den Prins van Saxen Koburg, die den kroon heeft aanvaard. Vervolgens hebben gemelde 5 mogendheden alle voorslagen gedaan en protocollen gemaakt, zooals mij voor-staat, omtrent 60; maar alles tever-geefs. Holland blijft weigeren.
Intuschen hebben de Hollandsche troepen een kamp bij Rijen geformeerd bestaande uit ongeveer 12.000 man, samengesteld uit 2 bataillons Grena-diers, 5e en 12e afd. Rotterdamsche en Geldersche schutters en Noord-Holland-sche schutters. Op den 9 juni betrokken werd op 8 juli de kamp verwisseld en zijn er andere troepen ingekomen.

1831 - 23 juli heeft Z.M revue gehouden over de troepen, die in het kamp waren en die in de omstreken gekantonneerd zijn. Den 24e heeft Z.M de troepen te Grave, Nijmegen en Eindhoven geinspecteerd. 26 dito is Z.M over Tilburg weder naar 's-Hage gekeerd. Vervolgens op 2 augustus, 's morgens vroeg zijn alle Hollandsche troepen of militairen, die in het kamp waren en in Noord-Brabant gekantonneerd, op het onverwachts in België binnengerukt en op denzelfden dag namiddags nog slaags geweest bij Ravels, doch den anderen dag waren zij Turnhout al binnen getrokken, alwaar de Belgische soldaten waren gevlucht of teruggetrokken tot Diest.

1831 - 7 augustus Zeer hardnekkige gevechten bij Hasselt.

1831 - 8 augustus kwamen vele karren met geblesseerden in 's Bosch aan. Vervolgens hadden hier en daar nog enkele schermutselingen plaats totdat de Hollandsche troepen voor Leuven waren en eenigen zelfs in Leuven, zoodat men zegde dat Leuven over was op den 12 augustus. Maar achter Leuven was een Fransch Armée, zoo men zegt, van 75.000 man, waarvan de Generaals-Veldmaarschalken op 3 dito een lange samenspraak hadden met Prins Willem en meer andere hoofdofficieren, na welke samenspraak de Prins bevelen gaf aan het Hollandsche Armée of aan zijn onderhoorige troepen, of, om beter te zeggen, aan zijn geheel leger op 14 dito terug te trekken tot in Noord-Brabant of over de Belgische grenzen; dus Brabant ruimen, hetwelk ook werkelijk is ge-schied. Zij zijn den 19 dito te Tilburg gearriveerd; te weten: 5e afd. Gelder-sche schutters, Jagers van Van Dam, Jan de Lelie enz. maar deze laatst-genoemde zijn des anderendaags vertrokken naar Hilvarenbeek, Goirle en Riel en alhier in Tilburg gekomen een bataillon Grenadiers en Groninger Stu-denten. Den 21e is alhier gekomen de geheele staf van de geheele Armée, zoals Prins Willem, Prins Frederik en Prins Albert van Pruissen, de Prins van Saxen-Weijmar, de 2 jonge prinsen, zonen van Prins Willem, de Prinses van Oranje, de jonge Prinses van Oranje, Sofia. De jonge Prinses en de Prinses zijn 23 augustus naar 's-Hage vertrok-ken. De Generale Staf of Hoofdkwartier is hier gebleven tot 1 november. Op den 24 augustus, zijnde Konings verjaardag, is hier op de gewone wijze feest gevierd. Nadat de Hollanders de Belgische steden hadden ontruimd of verlaten, zijn de Franschen daar ingetrokken, voor eenige dagen.

1831 - 22 augustus is alhier bij het Hoofdkwartier aangekomen een Fransch officier en 3 minderen in rang, die na met den Prins gesproken te hebben, zijn vertrokken.

1831 - 18 augustus is alhier gekomen de Koning en Koningin en het verder Koninklijk gezin, zoodat thans de gehele Koninklijke familie in Tilburg is.

1831 - 29 augustus heeft Z.M. revue gehouden of inspectie bij Eindhoven over de aldaar in de omstreken gekantonneerde troepen en op den 30 dito, op de kampplaats bij Rijen over de troepen, die in die streken gekan-tonneerd zijn. Des avonds was voor den Koning alles zeer mooi geïllumineerd, omdat de geheele Koninklijke familie hier was. Des anderen daags is de Koning, de Koningin, de kleine Prinsen en H.H. de Prinses van Pruissen, naar 's-Hage vertrokken, 2 september Prins Albert en 11 september Willem en Frederik.
Intusschen ziet men in de courant, dat er door de Conferenten een wapen-stilstand is bepaald tot den 10 october. Zij zeggen, dat die tijd lang genoeg is om tot een minnelijke schikking te komen, doch het had alles geen gevolg. In het begin van september zijn de Groninger en Utrechtsche studenten naar hunne haardsteden teruggekeerd. De wapenstilstand is door de groote mogendheden tot op den 25 october verlengd.

1831 - 12 october zijn de Tilburgsche mobiele schutters van hier naar Amersfoort getrokken en in het begin van april 1832 naar Bergen op Zoom en den 27 april over Tilburg naar 's-Bosch.

1831 - In november is aan den Koning der Nederlanden en den Koning van België door de 5 groote mogendheden een redelijke schikking voorgeslagen, bevattende 24 artikelen, om niet te behoeven te vechten, hetgeen door den Koning van België zoude aangenomen zijn, maar niet door den Koning der Nederlanden. Vervolgens wordt er niets afgedaan maar men ontwaart genoeg-zaam, dat Frankrijk en Engeland op de zijde van België zijn. Want die zouden, zoo gezegd wordt, aan de 3 mogend-heden, Pruissen, Rusland en Oostenrijk afgevraagd hebben met ernst, of zij de 24 artikelen goedkeuren. Vervolgens lees ik heden, den 26 april, in de Bredasche Courant, dat Pruissen en Oostenrijk geratificeerd hebben en dat Rusland spoedig zou volgen.

1831 - 18 december heeft eenen grenadier, genaamd Wouters, zich in jenever dood gedronken. Hij was een wezenlijke dronkaard.

1832 - 5 februari heeft een korporaal van den 12e afdeeling infanterie zich doodgeschoten. Hij was uit St. Petersburg, de hoofdstad van Rusland, geboren, uit een adelijke familie, genaamd From Sabalski. Hij was bij mij in 1831 in kwartier geweest en was braaf en goed.

1832 - 20 juni is het hoofdkwartier van Z.K. Hoogheid den Prins van Oranje weder uit 's-Bosch in Tilburg gekomen en is gebleven in Tilburg tot 15 juli 1839.

1832 - 20 juni hebben de Nederlandsche troepen weder de kampen bij Rijen en bij Oirschot betrokken tot den 13-14 september.

1832 - In het laatst van juni zijn alle couranten gevuld met de prolocollen der Conferentie wegens Holland en België. Als men aan gemelde couranten geloof mag hechten, dan zou de Koning van Holland vóór 30 juni aan de Conferentie definitief antwoord moeten geven, wegens de ontruiming van de citadel of kasteel bij Antwerpen en ook Maastricht en dan vóór 20 juli geruimd en zoo niet, zou een Fransche Armée van 26.000 man en een vloot Engelsche den Koning Willem noodzaken, hetgeen alweder geen gevolg heeft, maar als men schrijft, zoowat in het laatst van october en begin van november, dan weet ik niet beter of 14 november moet Holland het kasteel bij Antwerpen ontruimd hebben, of de Engelschen en Franschen zullen hem noodzaken; ieder met een vloot langs den zeekant, hetgeen in Londen zoude zijn besloten, hetgeen ook werkelijk heeft plaats gehad. Maar Chassée heeft het Kasteel niet overgegeven, vóór dat het hem niet mogelijk scheen hetzelve te behouden. Hij had met zijn troepen gebrek aan levensmiddelen en 't kasteel was ook zoodanig van de Franschen gehavend en alles kapot geschoten, dat er omtrent geen plaats meer was, waar dat Chassée zich veilig achtte. Die het alles hebben bijgewoond zeggen dat het ongelooflijk was voor iemand, die geen ooggetuige er van was geweest, hoe het tot eenen puinhoop was veranderd.

1832 - 24 december heeft Generaal Chassée zich met het Kasteel en de bij hem zijnde ongeveer 5000 militairen, overgegeven. Zijn Edel Gestrenge en zijn manschappen zijn naar Frankrijk als krijgsgevangenen gevoerd, tot in den zomer van 1833, toen zij vrij naar Holland zijn teruggekomen.

1832 - In Warschau, bij de Kroning van den Vorst, waren tot het feest in order gesteld 100 groote tafels, waaraan 10.000 personen bedienden en waaraan 80.000 menschen hadden deelgenomen. Er werd veel wijn gedronken.

1832 - In Londen kost 1 pond druiven ƒ 3,-, twaalf kersen ƒ 0,90, twaalf aalbessen ƒ 1,-, een peperbus aardappelen 75 cent en een komkommer ƒ 0,90.

1832 - Ik ben een werkman op of in een lakenfabriek en ik verdien per week ƒ 5,50. Ik heb 7 kinderen van één tot 15 jaren oud en ik moet betalen aan Rijks- en Gemeente lasten als volgt:
aan deuren, vensters, haardsteden, meubilair en huurwaarde ƒ 6,09
aan modiatie of accijns op het gemaal van brood ƒ 10,05
aan personeelen omslag ƒ 1,69
---------
Totaal ƒ 17,83

1832 - 29 october is de grafzerk of tombe met toebehoren voor den heer Thomas Joseph van Dooren uit Antwerpen gebracht en op het kerkhof geplaatst, en is zijn vrouw, die 15 juni 1827 overleden was, er het eerste ingelegd.

1832 - 12 november is op de Krijte-Heide verongelukt en onder zijn kar zijn hoofd verbrijzeld Cornelis Hensen, vermits hij in een hangben onder de kar zat te slapen en het rad of wiel van de kar liep.
1832 24 april overleed alhier den Eerw. Heer Evermodus Ducamp, Roomsch Katholiek Priester en Pastoor alhier, in Tilburg in de Parochie het Heike, in zijn 85e jaar. Hij was de oudste Religieus van Tongerlo. Hij was ook Proost van Tongerlo. In zijn plaats in de Heikensche Parochie is gekomen de Zeer Eerw. Heer J. Zwijsen als Pastoor, die de Kerk heeft versierd op veel manieren, als met 4 glazen kronen. Ook heeft hij gezorgd, dat 's maandags na de Missen de Relequien van den H. Franciscus, Dins-dags van den H. Antonius en vrijdags van het H. Kruis werden vereerd. Ook is een 4e kapellaan gekomen, dus zondags en op Heiligendagen 4 geregelde en vastgestelde Missen, als te 6 uur, half 8, 9 uur en half 11. Op 8 september werd hiermede een begin gemaakt.
Ook werden 18 stoelen geplaatst, als 12 voor de Communiebank en 6 bij den opgang van den Predikstoel.

1833 - 26 september Heden betrokken de arme en minvermogende kinderen (meisjes) het voor hen in gereedheid gebrachte nieuwe schoollokaal, alwaar zij onderricht en onderwijs zullen ontvangen in de Christelijke leering, lezen, schrijven, naaien, breien, borduren en teekenen, alsmede zingen enz. en dit alles kosteloos, uitgenomen eenigen, die betalen ƒ 0,50 's maands. De arme meisjes ontvangen ook van tijd tot tijd kleederen.
Nadat zij 's morgens een Solemneele Mis met 4 priesters hadden bijgewoond zijn de kinderen tot 2 rijen geplaatst en zijn zoo voortgegaan tot aan de poort van het klooster. Eenige meisjes strooiden bloemen over den weg, tot voor het gebouw. Met den Eerwaarden Heer Pastoor aan het hoofd trokken zij binnen. Aldaar werden alle kinderen omtrent 165 in getal, aan eene tafel geplaatst en wordt hun koffie en boterhammen toegediend door 12 jonge juffrouwen, als eenige van den Heer Dams, van Gemert, van den Brink, Verbunt, Brouwers, D. Verbunt, van Roessel, Bogaers enz.
Daarna mogen de kinderen op de binnenplaats spelen. In den namiddag tusschen 2 en 3 uur werd hun weder spijs toegediend, te weten rijstepap. De heer van Dooren, de Eerw. Heeren Pastoor en kapelaans en de thans hier zijnde Zusters van Liefde, waaraan de kinderen allen dank en eerbied be-wijzen, gingen na den maaltijd 2 en 2 te zamen naar het lof. Vervolgens gingen zij weder naar de voorschreven huizing en dan ieder naar huis.

1833 - 5 augustus hebben de Heeren Hoofdofficieren in het huis genaamd Tivoli een bal gegeven. Z.K.H. de Prins was daar tegenwoordig. Alsook eenige aanzienlijke heeren van Tilburg, die ook waren geinviteerd.

1833 - 19 juli 's avonds 12 uren is alhier in het Haringseind brand ontstaan in een huis bestaande uit 2 woningen, toebehorende aan Arn. Stokkermans, Z.K.H. was bij den brand tegenwoordig.

1833 - 22 juli 's middags 12 uren ontstond er brand alhier op het Geurke, nevens de R.K. oude Schuurkerk. Het huis werd bewoond door de weduwe Schellekens, bakker en winkelierster, Lonk, gepensionneerd sergeant, G. de Leur schoenmaker en G. Molengraaf klompenmaker.

1833 - In december is er brand ontstaan ten huize van C. Geers aan de Veldhoven alhier tegenover den Rooden Haan. Het is geheel verbrand.

1833 - 31 december Een zware storm, beginnende te 9 uur 's avonds heeft veel schade gedaan.

1833 - 10 februari is zekeren Willem Donders, fabriekwerkman, naar Hintham en naar 's Bosch gegaan en bij zijn terugkeer door 's Bosch bij de militairen terecht gekomen en niet meer thuis gekomen, dus vermist, tot op 27 april, wanneer hij 's morgens 6 uur boven water komt hangende aan een haak van het zwaard van een schip in de Zuid-Willemsvaart, tegenover den Boogaard.
Op dien dag was de voerman, Andreas Zebregts in de stad, die gemelden Donders op den 10 februari nog had gezegd dat hij op hem aan de Vuchterpoort zou wachten, want het zou spoedig donker zijn en het was zeer stormachtig. Zebregs had niet alleen aan de Vuchterpoort gewacht maar ook te Vucht. Zebregs werd gevraagd bij het uit het water halen of hij den opge-haalden persoon ook kende, en hij antwoordde 'ja' aan zekere teekens die Donders op zijn hoofd had en aan zijn kleeren. Men weet de reden niet, hoe hij het leven heeft moeten laten.

1833 - In maart is in Tilburg een man dood gevonden omtrent 't Zand. Hij was langen tijd ziek geweest. Volgens raad die hem was gegeven, moest hij dagelijks een wandeling doen voor zijn gezondheid. Hij doet zulks, maar komt niet meer terug. Hij werd na veel zoekens des anderen daags gevonden. Hij was genaamd Norbert Nouwens.

1833 - 5 mei is alhier in Tilburg weder het jubilé begonnen voor alle Roomsch Katholieken. Daags te voren te 6 uur werd hetzelve geopend met het zingen van den Veni Creator, lof, processie en sermoon en werd 22 dagen later gesloten, zijnde op Pinksterdag 26 mei te 6 uren met het zingen van het Te Deum Laudamus, lof en sermoon. De vereischten om den jubilé te verdienen waren 3 dagen vasten van een der 3 gezegde weken, woensdags, vrijdags en zaterdags, zich ook onthouden van vleesch en vet, 's avonds ook niets eten als eene collatie, dat is te zeggen één boterham; verder tweemaal in gezegde week de kerk bezoeken en aldaar bidden eenigen tijd tot intentie van Z.H. den Paus van Rome en daarenboven een aalmoes geven, ieder naar zijn devotie. Gemelde jubilé is vergund door Z.H. den Paus, Gregorius den XVI. Na 26 mei, 8 dagen voor zieke menschen, die niet in de kerk kunnen komen, dan 14 dagen voor kinderen van 7 jaren oud en die hunne 1ste H. Communie niet hebben gedaan. De geestelijken kunnen den jubilé verlengen tot 6 maanden, als zij daarvoor rede hebben.

1833 - In juni zijn de soldaten van het Hollandsch Armée met onbepaald verlof naar huis mogen gaan, te weten de miliciens van 1825, 1826 en 1827 en later die van 1829 en 1830. Ook een gedeelte mobile schutters en kavalerie.

1833 - 4 juni is het kamp bij Rijen weder betrokken door de 1e Divisie, bestaande uit 2 bataillons grenadiers, 2 bataillons jagers, 2 bataillons Noord-Hollansche schutters, alsook de Haagsche en Rot-terdamsche, Zuid-Hollandsche platte landsschutters, 2 bataillons van de 5e afdeeling. Den 6 juli zijn de boven-staanden uit het kamp vertrokken en is er een andere Divisie gekomen, te weten de 3e.
Den 17 juli heeft Z.M de 1e en 3e Divisie in de heide bij het kamp geinspecteerd. Den 18e dito in het kamp bij Oirschot de 2e Divisie. Deze twee dagen heeft er 's avonds een allerschoonste illuminatie plaats gehad in Tilburg.

1833 - 5 augustus hebben de hoofd-officieren van het hoofdkwartier een groot bal gegeven in Tivoli. Er waren ook eenige aanzienlijke burgers geinviteerd.

1833 - 25 augustus zijnde Kermiszondag, vroeg de ordinaire bevolking of kostwinnende man aan elkaar of er gedanst zou mogen worden. Men zeide: Neen, want de omstandigheden laten het niet toe, men vreest voor een bloedigen oorlog.
In onze provincie bestond ook weder die ongelukkige ziekte, zooals gepasseerd jaar, de colera n.l. en daarbij is alles zeer hoog in prijs, terwijl we onophou-delijk zwaar belast worden met militaire inkwartiering, d.w.z. de burgerij. Maar de rijken zijn met een officier belast, alwaar zij naar goedvinden mede handelen. Verder heeft men zware belasting te betalen, dus het zal geen kermis zijn. Doch de ordinaire man gaat een glas bier drinken en gaat donderdags goedwils weer aan zijn werk. Maar wat is het geval? Die wat meer zijn of wanen te zijn, weten het zoover te brengen, dat er donderdags voor hen gespeeld wordt en dat zij mogen dansen. Waarom mocht de werkman dit genoegen ook niet ge-nieten! Zij zeggen de waarheid als zij zeggen, dat zij ook verponding, perso-neelen omslag, deuren-, vensters-, haardsteden-, meubilair-, huurwaarden- belasting betalen; ook patent accijns op roggebrood, accijns op zeep, op zout, op steenkolen, op turf, op jenever en dit evengoed als de rijken, door de inkwar-tiering, want dat verschil is altijd zeer in het ooglopend en niemand trekt zich die te veel belastingen aan.

1834 - 8 januari is in het Kraaiven ook een huis afgebrand, toebehorende aan Jan de Kock zijnde een groote boerderij. Een Lancier wordt verdacht het huis in brand gestoken te hebben.

1834 - januari De winter van 1833 tot 1834 is zeer weinig streng geweest en dus niet zeer koud. 13, 14 en 15 november heeft het een weinig gevroren.

1834 - In februari, te weten in het begin, 5 dagen weinig vorst. Vervolgens in het begin van april schrijft nog wat vorst en koude dagen, maar het is toch zeker, dat dezen winter het ijs niet zoo sterk is geweest, dat een kraai daarop kon staan. Het was nog niet zoo dik, dat het bestand was tegen de zon.

1834 - 18 juli Buitengewoon warm. 72 graden. 29 juli nog warmer. De Thermo-meter van Fahrenheit teekende die dag tot 83 graden. Deze zomer is zeer warm en droog en langdurig.

1834 - 17 october begon het slecht en regenachtig weer te worden alsmede storm, sneeuw en hagel, zoodanig dat veel dijken zijn doorgebroken en veel menshen en schepenbank). De schepen was een lid (ambtenaar) van een college van oordeelvoorstellers (oordeelvinders) die op rechtzittingen van het volksgerecht (ding) hun oordeel uitspraken. In de Nederlanden kende men de term schepen en schepenbanken van de Middeleeuwen tot 1796 (einde van het Ancien Régime). (bron: Wikipedia)Meer informatie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Schepen">schepen zijn verongelukt.

1834 - 14 october Te Helvoirt is een man van Tilburg, genaamd E. Buijs, hoeden-maker, verongelukt, doordat hij op een kar zat en daar af viel tusschen de wielen.

Ik kom nu nog even terug op vorige jaren en begin met 1828. Ik heb eenige kleinigheden vergeten te noteren.
Men leest in het Dagblad den Noord-Brabander van 13 juni, dat uit een ander blad is te verstaan de navolgende opgaaf van het personeel der Katholieke Kerk gedurende 1828:
1 Paus
117 Aarts-Bisschoppen
43000 geestelijken
32000 " in Frankrijk
20000 " in Italië
18000 " in Oostenrijk
9000 " in Portugal
7000 " in Europ. Rusland
5500 " in Hongarije
4000 " in Pruissen
2600 " in Nederland
2000 " in Ierland
600 " in Zwitserland
143818 totaal
Daarbij nog 644 Bisschoppen is totaal 144462

Er woonden in:
Europa 147.000.000 Katholieken
Amerika 26.000.000 "
Azië 4.000.000 "
Afrika 3.000.000 "
Australië 3.000.000 "
Totaal 181.000.000 "

94 onderteekenaren van Kuijk aan de Maas brengen bij en een verzoekschrift, dat op de begrooting van het 10-jarig budget is gebracht de kosten voor de Eerediensten ad ƒ 2.200.000,- voor de R.Katholieken, ƒ 1.400.000,- voor de on-Roomschen. Daar nu minstens drie 4e van de bevolking Roomsch is, is dat de Protestanten meer voorrechten genieten uit de schatkist, als de Roomsch Katholieken. Er wordt daarom verzocht er acht op te slaan als de begrooting wordt goedgekeurd. De Pastoor van Kuijk heeft een tractement van ƒ 400,- en de Protestantsche Predikant ƒ 1150,-. Er wonen in Kuijk 87 protestanten, 33 joden, terwijl de overigen allen Katholiek zijn n.l. 1700 zielen.

1828 - Volgens de laatste berichten bevinden zich in China 400.000 Katholieken, die door 30 á 40 missionarissen uit Europa en door ongeveer 100 inboorlingen bediend worden.

1828 - 13 februari is de Hertog van Perzië in Parijs doodgestoken door een oud-zadelmaker van Napoleon. Hij is genaamd Louvel. De Hertog heeft voor zijn dood nog vergiffenis gevraagd voor zijnen moordenaar.

1829 - van 7 tot 15 juni wordt in de Zuidelijke Provinciën een Noveen gehouden om den voorvaderlijken Godsdienst te mogen behouden in ons Vaderland. Zij vertrouwen, dat de Noord- Nederlandsche Katholieken hunne gebeden met de hunne zullen vereenigen tot dezelfde intentie.
Er gaat geen week voorbij of de godsdienstige geloovigen vereenigen zich in de Kerken om de hulp des Allerhoogsten af te smeeken bij de rampen die ons drukken. Eene H. Mis is tegen a.s. donderdagmorgen 10 uur aangekondigd in de Parochiekerk van den H. Jacobus. Wij gelooven, dat de geloovigen dezer stad zich zullen bevlijtigen om er zich te laten bevinden, omdat de behoeftens van den godsdienst zich meer en meer laten gevoelen.

1825 - 20 september heeft de heer van Blarkum, procureur des konings, met een Detachement Marechaussées, zich naar het Klein Seminarie begeven en hetzelve bezegeld en gesloten, te St. Michielsgestel, bij 's Bosch.

1825 - Daar, waar de eerwaarde heer Kersemakers met zijn paard en kar zijn ongeluk had gekregen, te weten in de Poelstraat, hebben op dezelfde hoogte in 1820 of 1821 ook den dood gevonden J.B. van der Schoot en zijn zoon Cornelis van der Schoot.

1830 - 9 november zijn te Baarle Nassau gekomen eenige Belgische, die aldaar op het onverwacht een detachement Hollandsche Kurassiers overmeesterden. Er bleven 1 doode en 2 geblesseerde hollanders en 2 krijgsgevangenen. Zij namen ook alle paarden van de kurassiers. De luitenant met 11 kurassiers zijn naar Tilburg gekomen.

1830 - van 27 maart tot 13 april is het zeer warm geweest, vooral op 11, 12 en 13 april was het, bij manier van spreken, bijna niet uit te houden. De boomen stonden, om zoo te zeggen, allen in 't groen. Ik heb zelf in de Rauwbraaken gezien dat de beuken-boomen in hun volle blad stonden; zelfs eikeboomen waren groen. Daarna werd het veel kouder.

1831 - 1 mei overleed te Schijndel A. van Alphen, Vicarius-Generaal van het voormalig Bisdom van 's Bosch, nadat hij met roem omtrent 50 jaar het Bisdom heeft bestuurd. Hij is omtrent 83 jaren oud geworden. Hij heeft nog een vermaningsbrief even vóór zijn dood aan alle pastoors geschreven en op zijn sterfdag in de Kerk laten afgelezen.
In zijn plaats is als Vicarius aangesteld de Zeer Eerw. Heer H. den Dubbelden.

1832 - In het begin van December hebben alle manspersonen van 19 tot 50 jaren zich voor den Landstorm moeten aangeven.

Op 26 april 1831 had een volkstelling plaats, met de volgende uitslag:
Protestanten 1541748
Rooms Katholieken 836720
Israelieten 45493
Anderen 3045
Totaal 2428934

1832 - In het laatst van april is A.A. de Visser alhier als Burgemeester aangesteld en A. van der Voort en D. Verbunt als wethouder.

1832 - Vóór de revolutie in België begon had de koning gedurende 11 maanden van het jaar in dienst:
22360 man infanterie
4824 " cavallerie
4082 " artillerie
840 " mineurs
32106 " totaal (zonder de officieren en onderofficieren) en in exertitie:
47680 man infanterie
5679 " cavalerie
8244 " artillerie
1320 " mineurs
62923 " totaal
91704 " totaal-generaal

1832 - 16 juni woedde een zwaar onweder, vergezeld van zware regen- en hagelbuien, zoodat omtrent 's Bosch veel veldvruchten zijn vernield. Ook te Tilburg aan den Heijkant zijn ook veel glazen (ruiten) verbrijzeld.

1832 - De gebeden en Kerkdiensten die men gedurende het begin van den zomer heeft gehouden tot wering der ongelukkige ziekte, de z.g. Cholera morbus, te weten zondags onder het Lof de litanie van Allerheiligen, na het Lof den Rozenkrans en Dinsdags 6 uur een Lezende H. Mis en te 8 uur een zingende Mis, houden 13 december 1832 op. Maar op dien dag had uit dankbaarheid een Solemneele H. Mis plaats.

1834 - Het volgende is een copie uit een blad zooals er 800 te Utrecht op straat zijn gevonden, omtrent 4 dagen nadat in gemelde stad het H. Sacrament des Vormsels aan de Roomsch Katholieken was toegediend:
'Laatstleden zondag is uit het klooster een zonderlinge man in deze stad aangekomen. Des maandags daaraan volgende is hij begonnen klappen uit te deelen aan een klein getal inwoners, welke door bedrieglijke beloften zijn verleid geworden. Maar redelijk denkende lieden, zooals de studenten zijn van meening, dat zij hunne wangen niet tot hem moeten keeren, om zulke dwaasheden, welke alle standen der Maatschappij, uitgenomen hen, die klappen krijgen, doet lachen, aan hen te doen uitvoeren'.
Men kan wel denken uit welke brouwketel die blaadjes gekomen zijn.

1834 - 16 juni zijn de kampen bij Rijen en Oirschot door de Hollandsche troepen weder betrokken. Den 31 juli veranderd van Divisie, van 15 september tot eenige dagen later zijn de schutters met onbepaald verlof naar huis gegaan, nochtans is het kader gebleven en bij ieder kader een officier, een of twee onderofficieren, eenige manschappen en de Commandant.

1834 - 9 mei heeft Z.K. Hoogheid de Prins Willem veel vaste goederen alhier aangekocht aan de z.g. Hoeven, wijk Loven, zooals weide, heide, 5 boeren bouwhoeven en heeft in 1835, nieuwe hoeven laten bouwen, schapenstallen te Oisterwijk, een hoeve gekocht van de gemeente Tilburg en langs den grooten weg van Tilburg naar Breda 110 bunder heide.

1834 - 30 mei heeft H.K.H. de Prinses van Oranje den eersten steen gelegd van de bovengenoemde te bouwen hoeve. Er was tot dat einde veel toestel gemaakt. De 3 schutterijen waren opgetrokken met het burgerharmonie zaalconcert. Dezelve zijn allen met wijn getracteerd. Er werd ook muziek gemaakt om te dansen. Mijn oudste dochter is er bij geweest; die met nog eenige andere meisjes besteld was om een troep kinderen, die bloemen strooiden voor de prinses, te begeleiden opdat zij niet verdrongen zouden worden.

1834 - 26 mei heeft het H.K. Hoogheden behaagd, te weten de prins en de prinses van Oranje, het alhier staande gesticht ter onderwijzing en opvoeding der jeugdige, arme en minvermogende meisjes te bezichtigen. Twee der min-vermogende meisjes, die door den onderwijzer daarvoor zijn benoemd en het schoonste konden schrijven, hebben H. Majesteiten een geschrift aange-boden, waarover zij hunne tevredenheid te kennen gaven. Mijne dochter Catharina, was een van deze schrijf-sters. De andere Mina van der Vlas, welk geschrift was, een lied van lof en eer en vol eerbied voor hunne Majesteiten, hetwelk zij ook hebben gezongen. Alle kinderen der school, ongeveer 270 zijn door H. Majesteiten getracteerd met een voortreffelijken en kostelijken maaltijd en dat wel op den 9 juni vóór het gesticht in de open lucht. Er was niets gespaard, al wat kostelijk was, was op de tafel. Allerlei gebak, wat men maar bedenken kon was aanwezig. Z.K.H. was bij den maaltijd tegenwoordig. Hij heeft met veel kinderen gesproken en zelfs mede gegeten. De kinderen hebben ook niet gemankeerd hun dankbaarheid aan Z.K.H. te betoonen. Het gesticht was des avonds netjes geillumineerd. Er waren ook vele jaarschriften opge-hangen vóór het gesticht.

1834 - Tusschen 28 en 29 juni, zoo men zegt, te half twee 's nachts, heeft een groot ongeluk alhier plaatsgehad. 2 menschen zijn met een mes of een ander voorwerp om het leven gebracht. Een derde is er nog van doorgekomen; het was een grenadier. Een der over-ledenen was een muzikant bij het bataillon grenadiers, Mentelier genaamd en den andere was een timmerman, geboren te Groningen. Hij had hier als timmermansknecht nog maar 2 maan-den gewoond. De daders van den moord zijn anderhalf uur daarna gearresteerd en op 3 juli onder sterk geleide van een groote wacht naar Breda getranspor-teerd. Een ervan was genaamd Joseph, de tweede August; beiden waren oppassers bij het hoofdkwartier. Een derde was een muzikant van de Lanciers. Deze is vrijgesproken. August is gevonnist en ook Joseph August met het zwaard over het hoofd en 15 jaren in een tuchthuis, de andere 1 maand in het tuchthuis.

1835 - 14 juli 18 en 19 augustus heeft Z.M de Koning Willem, de troepen in de kampen bij Rijen en Oirschot geinspecteerd.

1835 - In het begin van juli is er in Amsterdam een verwarring geweest of een soort van weigering, wegens de betaling van de personeele belasting, als wanneer de ontvanger die menschen met executie noodzaakte, waardoor eigenlijk de opstand voorkwam. Er is toen een bataillon van de 18e afdeeling naar toegezonden.

1835 - In april en tot in juli is er zoo men zegt, aan de Langstraat, zooals te Drongelen, Doveren, Genderen en meer andere plaatsen door verschillende hervormde of protestante predikanten aan hunne onderhoorige geloovigen een verandering in hunne religie voor- gepredikt. Zij hebben veel aanhang gekregen, voornamelijk Dominee Schol-ten is al menigmaal voor de rechtbank tot geldboete gevonnist. Degenen, die deze religie omhelzen zijn genaamd 'Nieuwlichters' Men vindt er onder alle standen, zelfs bij de militairen. Zij vloeken niet en willen met niemand in verschil treden en zijn altijd tevreden. Zij mogen nooit boos worden, maar altijd even vriendelijk.

1835 - Bij het vieren van de juli-dagen te Parijs, heeft zekere Gerard op het leven van den Koning aangelegd, maar zijn schot is mislukt.

1835 - 20 juli is te Tilburg aan de Wijk Kerk, tegenover J. Klijzen, zeer plot-seling neergevallen een man uit Rotter-dam. Hij was koopman in wol en was subiet dood. Hij was in gesprek met den Heer D. van Dooren. Zijn broer was bij de 9e afdeeling Infanterie kapelaan.

1835 - 28 augustus 's morgens half 11 uur ontstond er brand in de Veldhoven in een schop of schuur van Augustinus Klijzen, hetwelk tot gevolg had, dat de vlammen zich meester maakten van het woonhuis alsmede van het neven- staande huis van Willem van den Hout, zijnde dus 2 groote, schoone huizen. Het eerste was een bakkerij, het tweede een groote herberg of tapperij.

1835 - 15 december is het hoofdkwartier van Z.K.H. den Prins van Oranje van hier naar 's Bosch gegaan, nadat het-zelve 3 jaren 5 maanden en 25 dagen onophoudelijk te Tilburg is geweest.

1835 - 29 november zijn de twee Bataljons Grenadiers, die ongeveer 6 jaren alhier en in de omstreken gekantoneerd zijn geweest, in garnizoen gegaan in 's Hage, ook zijn nog afdeelingen infanterie in garnizoen getrokken alsmede eenige batterijen artillerie.

1836 - 14, 15 en 16 maart zijn te Poppel en eenige dagen later te Hoogstraten en Zonderegge, zendelingen nog geeste-lijke missionarissen geweest, die aldaar gepredikt hebben. Zij hebben van de omliggende dorpen veel toehoorders gehad. Ook later in de stad Weert, alwaar zij buiten de Beekpoort een kruis hebben geplant. Mijn vrouw is er bij tegenwoordig geweest.

1836 - 25, 27 en 28 mei heeft Z.E. de Bisschop van Wijkersloot te 's Bosch aan 68 Diaken en Subdiaken de H. Wijding toegediend.

1836 - 30 april is veel sneeuw gevallen. Het voorjaar is zeer schraal en koud tot ultimo mei.

1836 - 16 juni namiddag 5 en een half uur heeft een zwaar onweder met zwaren hagel en regen gewoed zoodat vele akkers onder water stonden. De hagelsteenen waren wel zoo groot als een kopergewicht van 2 Nederlandsche onzen. 3 dagen te voren was het buitengewoon heet.

1836 - 31 juli heeft Z.M de Koning Willem I, Tilburg met een bezoek vereerd en des anderen daags de troepen in het kamp te Rijen geinspecteerd. Albert van Pruissen was er ook bij, alsmede Prins Frederik.

1836 - 4 juli is het hoofdkwartier van Z.M den Prins Veldmaarschalk uit 's Bosch weder in Tilburg gekomen.

1836 - 16 augustus is door den zoon van den Prins van Oranje, den 1e steen gelegd aan een nieuwe bouwhoeve aan de Hoeven tusschen Tilburg en Moergestel.

In de jaren 1835, 1836, 17837 en 1838 is op het Geurke aan den Zuidkant van de oude Schuurkerk een nieuwe torenkerk gebouwd om aldaar den Roomsch Katholieken Godsdienst in uit te oefenen.

1836 - In het begin van augustus dezes jaars heeft de Eerw. Heer Pastoor Zwijsen het alhier in Tilburg zoover gebracht, dat in het z.g. Klooster of Huis van Liefde, 7 oude onnoozele vrouwen, aldaar zeer liefderijk en vriendelijk worden behandeld.

1836 - 12 juni dezes jaars is in hetzelfde klooster een begin gemaakt, om op alle Zon- en Feestdagen 2 maal daags aan jongelieden kosteloos onderwijs te geven. Ook alle behoeften als boeken, pennen, inkt en papier hebben zij vrij. Zij leeren daar lezen, schrijven, cijferen en notenzang.

1836 - 18 augustus is op de Kreijteheide, rechts van den steenweg van Tilburg naar 's Bosch, een gebouw aanbesteed, hetwelk voor Seminarie zal gebruikt worden, voor ƒ 122800,-. Maar de aanbesteeders zelf geven dan nog veel materialen.

1836 - 11 september zijn de troepen uit het kamp naar hunne kantonnementen gemarcheerd.

1836 - 4 en 5 october is alhier in Tilburg het H. Sacrament des Vormsels toe-gediend door den Hoogwaardigen Heer H. den Dubbelde, Vicarius van het voormalige Bisdom van 's Bosch aan hen, die hun eerste H. Communie hadden gedaan.

29 november heeft alhier over geheel Holland en België en op zee hevig gestormd, welke vreeselijke ongelukken heeft teweeg gebracht. Menschen zijn verdronken, door het zinken en omslaan van schepenbank). De schepen was een lid (ambtenaar) van een college van oordeelvoorstellers (oordeelvinders) die op rechtzittingen van het volksgerecht (ding) hun oordeel uitspraken. In de Nederlanden kende men de term schepen en schepenbanken van de Middeleeuwen tot 1796 (einde van het Ancien Régime). (bron: Wikipedia)Meer informatie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Schepen">schepen en schuiten, alsmede door het instorten van huizen. Vele kerken en molens zijn ingestort, zooals te St. Michielsgestel, alwaar de toren door de kerk is geslagen. Altaren, biecht- en predikstoelen, orgel en banken zijn in stukken geslagen en gebroken. De schade wordt begroot op ƒ 50.000,-.

Een nieuwe bouw van de Heeren Diepen, Jellinghaus en Co. welke nog onderhanden was, is totaal tot den grond omgeslagen. De dak-gebinten stonden er al op. De bouw was ongeveer 120 voeten lang, staande aan de Maasdijksche brug onder Tilburg. Ook waren alsdan wel duizende boomen ontworteld en omgeslagen. Er is geen huis onbeschadigd gebleven.

Op den 25 december was het zeer koud. Er is toen veel sneeuw gevallen en er woei een sterke wind.

1837 - 24 februari was ook zeer stormachtig en er is weder veel schade aan boomen, huizen en andere gebouwen geschied en niet minder aan schepenbank). De schepen was een lid (ambtenaar) van een college van oordeelvoorstellers (oordeelvinders) die op rechtzittingen van het volksgerecht (ding) hun oordeel uitspraken. In de Nederlanden kende men de term schepen en schepenbanken van de Middeleeuwen tot 1796 (einde van het Ancien Régime). (bron: Wikipedia)Meer informatie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Schepen">schepen. Er zijn ook veel menschen verongelukt.

Op 1 januari 1836 was de bevolking als volgt:
Noord-Brabant 358939
Gelderland 328091
Noord-Holland 420448
Zuid-Holland 497311
Zeeland 141987
Utrecht 137372
Friesland 221273
Groningen 168346
Overijssel 186563
Drente 68038
Totaal 2528368
dus in 1 jaar met 23075 vermeerderd.

1837 - Het volgende is eene opgaaf van de door Napoleon als Keizer der Franschen gedurende het tijdvak van het voeren zijner oorlogen (18 mei 1804 tot 3 april 1814) opgeroepen manschappen.
Van den:
1e tot 24 sept. 1805 80.000 man
2e tot 7 april 1806 80.000 "
10 jan. Tot 10 sept.1808 224.000 "
6 april tot 5 oct. 1809 76.000 "
9 tot 13 dec. 1810 160.000 "
11 tot 20 dec. 1811 120.000 "
12 mrt tot 1 sept 1812 237.000 "
14 jan tot 11 nov. 1813 1.040.000 "
Te samen 2.017.000 "

Behalve de vrijwillige dienstneming der departementale Garde, bedragende 17.000 man; uitgeruste ruiters, die hem in 1813 werden aangeboden en de massale lichting van 1814 ten bedrage van 143.000 man, totaal 2.177.000 man.
Het getal soldaten, dat van 24 september 1805, op welk tijdstip het Fransche leger reeds geducht was, tot 1814, kan op 3.000.000 man geschat worden. In 1814 bestond de actieve strijdmacht uit 802.600 man. Trekken wij dit getal van 3.000.000 af, dan vinden wij, dat 2.197.400 man gedurende 9 jaren of 244.155 man jaarlijks als slachtoffers van den oorlog zijn gevallen. Op den 12 juli werd eene opgaaf publiek gemaakt blijkens welke het krijgsmateriaal gedurende de jaren 1812, 1813 en 1814 beliep 210 stukken geschut van alle grootte, 1.200.000 projectielen van alle soort, 600.000 geweren en andere wapenen, 12.000 artillerie-wagens, 70.000 paarden. Deze voorwerpen hadden eene waarde van 250.000.000 francs. Daarenboven werd de Staatsschuld van 1801 tot 1813 bezwaard met een deficit van 1.645.469.000 francs. Het gevolg van 10 jaar oorlog waaraan door den slag van Waterloo paal en perk werd gesteld, was dus het sneuvelen van 3.000.000 soldaten, 2 duizend millioenen schuld-vermeerdering voor Frankrijk, ten nadeele van koophandel, fabrieken en landbouw en dit alles door een valsch begrip van eer door de toomlooze zucht naar krijgsroem en wereldheerschappij.

1837 - Van 19 tot en met 29 maart zeer sterke vorst, want bij juiste onder-vinding en waarneming was de vorst sterker als in den winter en het heeft nog al hevig in den winter gevroren. Als men de twee Kerstdagen neemt; hoeveel sneeuw er in 2 dagen is gevallen. De aardappelen, die men had gezet zijn in den grond bevroren. Ook boven den grond zijn er veel aardappelen bevroren, want de menschen moesten dezelve ophalen om het hooge water. Vervolgens was het enige dagen redelijk, maar toen kwam de vorst weder tot en met 13 april en het was schrikkelijk weer. Vervolgens was het weer één dag redelijk, en daarna was het weer koud en slecht tot 24 mei, zijnde daags voor H. Sacramentsdag. Op dien dag was het zwoel en aangenaam, ook des anderen daags, maar den 26 mei was het weder koud tot en met den 28e. Op 29 mei was het warm, ook den 30 en 31, doch den 1, 2, 3 en 4 juni werd het wederom zeer koud. Op 5 juni was het redelijk, 6, 7, 8 en 9 en 10 juni koud tot 17 juni, als wanneer een warme regen viel en het weder geheel beter werd, zelfs zeer warm en droog, tot 14 juli, als wanneer het begon te regenen, waarnaar men zeer verlangde want alle vruchten verdorden op het veld. Toen regende het 10 dagen veel of weinig en in weinige dagen herkende men de veldvruchten niet meer terug.

Het volgende is een uittreksel uit een courant:
De weersgesteldheid is alhier metterdaad een wonderverschijnsel der natuur.
Wij hebben heden den 16 mei, een tijdstip, hetwelk met betrekking tot den stand der zon, gelijk staat met de eerste dagen van augustus. Echter verhief zich de thermometer niet boven het vriespunt. Sedert 3 dagen hebben wij sneeuw, hagel en wind. Het waait bestendig uit het Noorden of Noord-Oosten en zelfs terwijl de zon op haar middaghoogte staat vermindert de koude niet, die alle menschen noodzaakt om in winterkleeding en in dikke mantels of jassen te gaan. Aan het geboomte ontwikkelt zich geen blad of knop en buiten onze stad vertoont zich alles nog als wintergezicht. Terwijl anders met de Pinksterdagen, schier onze geheele bevolking de stad uitstroomde om het verkwikkende der voorjaarszon in het schoone groen of beemd en veld te genieten, blijft nu ieder thuis en velen verwarmen zich nog aan den winterhaard. Bij menschenheugenis is een dergelijke weersgesteldheid nooit beleefd.

1837 - 7 juni heeft alhier in de Heikensche Roomsch Katholieke Kerk een schoone plechtigheid plaats gehad, te weten: heden morgen eene solem-nele mis met 4 priesters. Daarna heeft een der Eerwaarde heeren van de orde der Kruisheeren 14 schilderijen gewijd of gezegend en in gemelde kerk geplaatst. Gemelde schilderijen verbeel-den de 14 statiën van onzen Zalig-maker, vanaf het huis van Pilatus tot en met zijn begrafenis, zijnde dit den Kruisweg genaamd, waaraan veel afla-ten te verdienen zijn, door diegenen die de vereischten volbrengen. Van deze devotie wordt veel gebruik gemaakt, zoowel door mannen als vrouwen en zelfs door militairen.

1837 - 25 juli arriveerde alhier in Tilburg met een gevolg van 16 personen, zoo generaals als andere hoofdofficieren, kamerheeren, adjudanten en bedienden, Z.K.H. de Grootvorst van Rusland, genaamd Michaël. Hij is gelogeerd geweest bij den heer Vreede.

1837 - 29 juli is dezelve vertrokken over Raamsdonk, Rotterdam enz. en ging vervolgens naar Rusland.

1837 - 26 juni arriveerde Z.M. de Koning der Nederlanden en is afgestapt bij den eerw. Heer J. Zwijsen, Roomsch Katholiek Priester en Pastoor alhier en heeft aldaar gelogeerd.
Des anderendaags heeft Z.M. de troepen in het Kamp bij Rijen geinspecteerd en des namiddags audiëntie verleend aan veel burgerlijke autoriteiten.
Den 28 dito is Z.M. naar 's Bosch ver-trokken en den 29e alhier weder gepas-seerd en is vervolgens over Breda en Bergen op Zoom naar de provincie Zeeland gereisd. Men beweerde, dat in het gevolg een Russischen generaal was, die jaarlijks 40 millioen Holland-sche guldens inkomen had.

1837 - 20 juli Even voormiddag 12 uren viel een zware regenbui vergezeld van donder en bliksem. De donder sloeg in een schuur die in brand vliegt en geheel afbrandt, met de nevenstaande hoef. Deze gebouwen zijn dezen zomer nieuw gebouwd. Gemelde hoef behoort aan Z.K. Hoogheid den Prins van Oranje.
Te Hilvarenbeek is eveneens een mensch door den bliksem gedood; hij was genaamd Brekel en laat na eene vrouw en 8 kleine kinderen, ook de St. Janskerk te 's Bosch en een man zijn door den bliksem geraakt.

1837 - 6 augustus is door den Eerwaarden Heer Pastoor J. Zwijsen en door de 3 kapelaans op den predikstoel een brief afgelezen welks inhoud was om milde liefdegiften tot daarstelling van een weeshuis en dat men van dien dag te beginnen op Zon- en Feestdagen met een schaal zal rondgaan in de 3 eerste Missen tot onderhoud en daarstelling van gemeld weeshuis. Dit weeshuis is ook werkelijk gebouwd met een kerk, maar is niet eerder voltrokken dan 1839.

1837 - 30 augustus is een jongen, genaamd Jan Dirksen, oud omtrent 15 jaren, zóó geslagen dat hij des anderen daags overleed.

1837 - 12 october 's middags, kwart voor 1 uur overleed H.M. de Koningin der Nederlanden en is den 26 october te Delft begraven.

1837 - 22 october is in de R.K. Kerk van het voormalige Bisdom van 's Bosch een nieuwe broederschap afgekondigd onder den titel, ter wering van godslastering, verwensching en onkuische gesprekken en redevoeringen.

1837 - 17 november 's morgens 9 uur tusschen 's Bosch en Engelen heeft een groot ongeluk plaats gehad. De marktschuit van Bokhoven was te zwaar geladen met groenten en aardappelen en slaat daardoor om. Hierbij zijn ver-dronken de volgende personen:
Agnes van Mil, 18 jaren; Johanna M. Meulesteen, 22 jaren; Maria Roeters huisvrouw van R. Dekkers, 24 jaren; Maria Dekkers, huisvr. Van C. van Geffen, 26 jaren; Johanna Goedhart, huisvr. Van H. Dullen, oud 43 jaren; Wilhelmina van den Oever, weduwe H. Pijnenburg, 46 jaren; Johanna van Wel, huisvr. Van H. Smulders, 54 jaren; Cornelis van Cromvoirt, 58 jaren; Henrica van Eijk, 21 jaren; Johanna van Vugt, 22 jaren; Petronella Roskamp, 25 jaren; Adriana Dullem, 31 jaren; Johanna van den Broek, 41 jaren; Henrica de Leeuw, huisvr. Van H. Janssen, 47 jaren; Maria de Kort, huisvr. van F. Lathouwers, 60 jaren.

1838 - 6 januari is het beginnen te vriezen tot 7 februari, zoodat in vele jaren het niet zoo koud is geweest. 8 en 9 februari dooiweer, 10 februari sterke vorst tot den 18e toe. Op den 18 een weinig dooi. 's Nachts opvolgende vorst tot op den 20 dito, alsdan weder dooi, maar alle morgens vorst tot 3 maart. Tot ver in de maand mei guur weer.

1839 - 19 april is te Londen het vredestractaat geteekend tusschen Hol-land en België. België heeft lang gedraald, maar is er toch toe over gegaan. Van de Weijer heeft van Leopold last om te teekenen, hetwelk hij heeft gedaan. De zaakgelastigde van Holland was ook aldaar. Vervolgens zijn de ratificatiën den 8 juni 1839 naar de Hoven verzonden en uitgewisseld en de correspondentie met België geopend.

1839 - 30 april is te Tilburg gearriveerd Z.K. Hoogheid Alexander Nicolaas, Kroonprins of Grootvorst van Rusland. Op 29 dezer is Z.H. 21 jaren oud geworden. Hij heeft zich alhier tot 2 mei opgehouden. Hij heeft alle die dagen bij den Eerw. Pastoor Zwijsen gedineerd alsmede met alle hoofdofficieren van het Hoofdkwartier van den Prins van Oranje; den eersten dag met 30 en den tweeden dag met 60 officieren. Men heeft mij gisteren gezegd, dat bedoelde grootvorst maandelijks 5.000.000 Nederlandsche guldens inkomen heeft. De Grootvorst heeft veel geschenken gegeven als : ƒ 500,- aan de jagers van het 2e bataillon, die de wacht hadden; een gouden snuifdoos met diamanten aan den Generaal-Majoor de Klerk; een gouden snuifdoos met het naamcijfer van den Grootvorst aan den Generaal Omphal en een gouden ring aan den zoon van den kapelmeester Dingler van de Grenadiers, voor overgeven muziek-stukken en ƒ 200,- aan het alhier in Tilburg bestaande muziekgezelschap het Harmonie. Gemelde Harmonie heeft den Grootvorst bij zijn binnenkomen ingehaald, waarvoor de Grootvorst zijn tevredenheid heeft betoont. De 3 alhier bestaande Gilden of schutterijen hebben hem mede ingehaald, nochtans gemelde ƒ 200,- zijn aan den kapelmeester van het Harmonie (A.C. van Opstal) ter hand gesteld en hebben gemelde som ook behouden en de Gilden hebben daarvan niets genoten.

1839 - Tusschen 4 en 5 juni heeft er omtrent Vilvoorde een overstrooming plaats gehad, zoodanig, dat er 74 personen bij zijn omgekomen. De over-stroming ging vergezeld van een zwaar onweder.

1839 - 2 juni 's morgens kwart na 5 uur ontstond er brand te Tilburg in de fabriek van de Heeren Diepen, Jelling-haus & Co. en in minder dan 2 uren lag de geheele fabriek in asch. De schade wordt in de couranten verschillend opgegeven. De eene zegt ƒ 300.000,- een ander ƒ 270.000,- (Nederlandsch) De oorzaak van den brand weet men niet. Het was nog voor geen derde gedeelte van de waarde geassureerd.

1839 - In juli zijn de miliciens van 1834 met onbepaald verlof gegaan en in augustus die van 1835.

1839 - 26 juni is voerman Panis, na sedert ongeveer 9 jaar wegens den oorlog dit niet hebben gekund, met de kar als voerman weder naar Antwerpen gereden.

1839 - 7 augustus 's avonds half 10 ontstond er brand alhier op den Heuvel in een huis toebehoorende en bewoond wordende door Jan Brugman. Een aan-gebouwd huis met 2 woningen toebe-hoorende aan de Wed. de Bresser is mede afgebrand. Deze 2 woningen werden bewoond door de wed. Jan van Raak en de kinderen van Alphen.
Het huis van Brugman is verzekerd in een Brandmaatschappij.

1839 - In juli is de zoon van Thomas van Dooren bij het baden of zwemmen in de Leij aan den Hilvarenbeekschen Dijk, verdronken.

1839 - 15 juli is het Hoofdkwartier alhier vertrokken en geheel van den vellddienst ontslagen en ontbonden.

1839 - In juli is de oudste zoon van Prins Willem getrouwd met een Wurten-burgsche prinses.
Vanaf 1837 heeft de Koning van Pruissen de Roomsch Katholieke Gees-telijken, ook de Bisschoppen en Aarts-bisschoppen verboden hunne, van Zijne Heiligheid ontvangen bevelen en ver-plichtingen uit te oefenen, hetwelk een zoodanig ongelukkig gevolg heeft gehad, dat hij die getrouw, volgens hun plicht, de hun gegeven bevelen van Z.H. hebben nageleefd en er aan hebben gehoorzaamd, heeft laten gevangen zetten en doen vonnissen. Dit duurt nog steeds voort.

1839 - Op 30 september hebben de miliciens van de lichtingen 1830, 1831, 1832, 1833 en 1834 hun paspoort gekregen.

1839 - Den 1e october is op het Goirke de nieuw gebouwde Roomsch Katholieke Kerk ingewijd, door den Hoog. Eerw. Heer Henricus des Dubbelden, Vicarius-administrator van het voormalig Bisdom van 's Bosch. Na de wijding was er 's morgens 9 uur muziek. Des anderen daags heeft de Hoogwaardigen Heer H. den Dubbelden aan ruim 800 kinderen, die hunne 1e H. Communie hadden gedaan in 1837, 1838 en 1839 en nog eenige grootere en bejaardemenschen, in de nieuwe kerk het H. Sacrament des Vormsels toedediend. De Solemneele Mis geschiedde met 10 priesters. Onder de Mis, na het Evangelie, een schoon Sermoon. Te 12 uur was de Mis geëindigd. Daarna had een plechtig Te Deum plaats.

1839 - In dezen zomer is het nieuw gebouw onder Haaren, te weten 't Seminarie, betrokken door de Geestelijken en de studeerenden.

1839 - Op 3 november is alhier en op alle plaatsen van het Diocees van 's Bosch een jubilé geopend, durende 15 dagen. Gemelde jubilé is vergund door Z.H. Paus Gregorius den XVI.

1839 - In het Koninkrijk Pruissen gaat het thans ongelukkig. De R.K. Bisschoppen worden van gouvernementswege ver-volgd, verbannen en in gevangenissen opgesloten, omdat zij de gemengde huwelijken, te weten Roomschen met onroomschen niet willen inzegenen of laten inzegenen.

1840 - 30 januari is het regiment Lan-ciers in garnizoen gegaan, als naar Utrecht, Arnhem en Tiel. Des anderen daags kwam te Tilburg de 1e Batterij Artillerie. Dit is het eenige corps dat nog te velde is.

1840 - De volkstelling gedaan in het laatst van 1839 wees het getal inwoners van Amsterdam aan op: 58.362 ongehuwde mannelijke personen, 33.738 gehuwde mannelijke personen, 3248 weduwnaars. Totaal 95.348 mannen. 70.390 ongehuwde vrouwen, 33.786 gehuwde vrouwen, 11.825 weduwen. Totaal 116.001 vrouwelijke personen.
Totaal inwoners dus 211.349.
Hiervan zijn 143.123 protestanten, 44.858 Katholieken, 23.132 Israëlieten, 236 ongeloovigen. In Amsterdam waren toen 24.533 huizen en 45.969 huisgezinnen.

1840 - 5 januari is het beginnen te vriezen en het was zeer koud tot 16 dezer; dan was het warm tot 18 februari, als wanneer het weer zeer koud werd tot 9 maart. Dan kwam er een schoonen warmen dag en vervolgens weer koud tot einde april.

1840 - den 3 maart zijn de nieuwe prenten van den H. Kruisweg alhier in de Heikensche Kerk opgehangen.

1840 - 29 mei is de Koning van Pruissen overleden. Even voor zijn dood stelde hij zijnen oudsten zoon aan het hoofd van de orde der vrijmetselaars.
Deze koning heeft verschillende Bisschoppen en Priesters gevangen doen zetten, omdat zij hun plicht deden.

1840 - 28 augustus is de vrouw van Govert Goossens even buiten haar huis op den weg dood gebleven, terwijl zij 2 minuten te voren nog gezond was. Haar naam is Josephina Suijs.

1840 - 18 september is in den Berkdijk 's avonds in zijn schuur dood gevonden Lambert Brekelmans oud 73 jaren. Zijn huisgenoten hadden geen ziekte bij hem bespeurd.

Brief van C. Hoezen, missionaris in Amerika, geboren te Tilburg.
St. Stanislaus, den 22 december 1839.

Zeer Geliefde Ouders,
2 jaren geleden, sedert dat ik U uit het dorpje Kieke-Paux geschreven heb, tot nu, is al te lang, zult gij mij zeggen.
Dat is waar, beminde ouders, maar gij moet weten: niet zonder genoegzame reden. Ik zal niet meer spreken van mijn Eervermindering, waar deze ook werkvermeerdering bracht onder de wilde volkeren. Ik ben door eene ziekte van verscheidene maanden van 't werk afgetrokken geweest maar ik bevind mij nu in 'n beteren toestand en ben weer bekwaam om, met Gods hulp, zoo ik hoop, te arbeiden, ten einde Zijn Rijk onder diegenen uit te breiden die Hem nog niet kennen.
Onder diegenen, zeg ik, die nog in de schaduwen en duisternis des doods zitten.
Ik zal maar dadelijk beginnen met het vervolg van mijn laatsten brief uit het genoemde dorp.
Ik heb mij niet lang meer, na het afzenden van mijn laatsten brief, onder die volken opgehouden. Ik werd door den Overste naar de Estawabiniers aan den oever der rivier de Osagis gezonden. Ik kwam aldaar in september aan. Er waren op dit oogenblik in de voornoemde plaats weinig wilden. Ik had er echter veel bezigheden, ter oorzake der zieken, die ik er aantrof. Ofschoon zij den waren Godsdienst niet beleden zocht ik hen op en verzorgde hen niettemin met alle naarstigheid om er tenminste een gedeelte van te redden en hun vertrouwen te winnen. Ik wil zeggen dat, terwijl ik die arme ellen-digen verzorgde ik een goede gelegen-heid had, om met hen over den Godsdienst te spreken en te handelen, zooals de noodzakelijkheid des doopsels enz. Ik heb er ook verscheidene, zoowel grooten als kleinen gedoopt. God ze-gende mijne geneesmiddelen, want ik heb er vele honderden genezen, zoodat zij een groot vertrouwen in mij stelden. Zij kwamen mij van alle kanten op-zoeken, niet alleen overdag, maar dik-wijls 's nachts. Het was nog al een moeilijke zending, daar ik genoodzaakt was, langs weilanden van den eenen naar den anderen kant te doorkruisen, zonder eenig voedsel te hebben. Men verschafte mij somtijds brood van Spaanschen tarwe en alhoewel ik in het huis van den oversten van dat volk mijn verblijf hield, waar ik het Misoffer opdroeg, moest ik nochtans tot 10 uur naar mijn ontbijt wachten, dat uit ge-kookte soep van Spaansche tarwe bestond. Maar de voorzienigheid zorgde voor mij, anders had ik het niet kunnen volhouden, want de wilden zelfs waren verwonderd, gelijk zij mij gezegd hebben, dat ik in een zulk onaanzienlijk huisgezin kon overblijven. Zij hadden wél gelijk zoo te spreken, want ik heb zelfs gezien, dat de keukenmeid den deeg op den planken vloer bereidde. Ik heb elders mijn werkzaamheden tot de maand november voortgezet, wanneer den Eerwaarden Pater B. Petit met zijn wilden aankwam; omtrent 750 in getal, waarvan er 350 Katholieken waren. De andere belijden geen Godsdienst en waren zeer aan hun bijgeloof verknocht. De Eerwaarde Pater en zijn zendelingen zijn gedurende 2 maanden bij mij ge-bleven, na zijn aankomst op 4 novem-ber. Hij had veel geleden bij zijn vertrek uit Osages. Ik heb hem naar vermogen verzorgd en hem, Godlof, genezen. Toen besloot hij naar Knonna, de hoofdstad van Indië te gaan en dan als Bisschop terug te keeren, doch hij werd onge-lukkig te St. Louis ziek en stierf. Het is een groot verlies voor de zending, want hij was een zeer bekwaam man; zeer nauwgezet op zijn plichten, zeer ootmoedig en onderdanig, zedig en stichtend.
Dadelijk kozen de wilden een plaats om zich neer te zetten, daar de plaats waar zij zich bevonden voor hen niet gunstig was, noch bekwaam voor den landbouw. Ik heb mijn wilden bijeen verzameld en hen mijn plan bekend gemaakt om een kerk te bouwen. Zij stemden er dadelijk in toe en men begon den anderen dag aan het gebouw. Ik bracht mijn bijl mede en werkte met hen samen en wij voltooiden de kerk in 3 dagen. Zij was niet van steen, maar van hout en gedekt met schors. In deze kerk, die zoo arm, zoo ongeregeld en van alle schil-derijen en sieraden ontbloot was en zoo armoedig als de stal van Bethlehem kon men nauwelijks het Heilig Sacrificie der H. Mis opofferen. Men was verplicht dit 'schoon' gebouw te verlaten ter oorzake van het vertrek der wilden. Men vertrok in het begin van de maand maart 1839, 14 mijlen van daar, bouwde men een ander 'kasteel' en wel in 2 dagen. Het was 40 voet lang en 22 breed. Den 3e dag droeg ik er het H. Misoffer in op. Onder het bouwen der Kerk leerde ik een ander handwerk. En welk denkt gij wel? Dat van ossenhoeder, hetwelk mij veel moeite gekost heeft, omdat de ossen niet wilden voortgaan. Doch ik verstond dadelijk de kunst van dat ambacht niet.
De 40-daagsche vasten begon. Ik was reeds aangevangen met de Passie te preken, doch werd onderbroken doordat mijne indianen weder vertrokken. Doch nauwelijks op de andere plaats aangekomen of ik hernam mijne vorige bezigheden. De zeer gehoorzame wilden hebben aan mijn verlangen voldaan. Zij zijn geregeld naar de Kerk gekomen om de morgen- en avondgebeden te verrichten, welke men dagelijks in de Kerk doet. De morgen gebeden beginnen om half 7 uur, daarna de meditatie, vervolgens de H. Mis gedu-rende dewelke de wilden geestelijke gezangen in hun eigen taal zingen. Na de Mis begint zonder uitzondering de Christelijke onderwijzing. Des namid-dags verricht men avondgebeden, welke men eindigt door geestelijke gezangen ter eere van de H. Maagd Maria. Maar gelooft niet, waarde ouders, dat de wilden zich daarmede tevreden stellen. Neen, zij bidden hun rozenhoedje zelfs wanneer zij in de bosschen wandelen. Zij onderrichten hun kinderen thuis. Zij gaan daarenboven alle 3 weken te biechten en te communie. Ik heb er van november tot juli ongeveer 2000 gebiecht, 100 gedoopt, 800 het H. Sacrament des Altaars toegediend. Gij zult misschien vragen: Werken zij. Bebouwen zij de aarde? Hierop kan ik antwoorden, dat zij goed gewerkt hebben sedert zij hier zijn aangekomen. Zelfs zij, die nooit in hun leven gewerkt hadden hebben het nu wel gedaan, doch daar ik zag, dat de vrouwen meer werkten dan de mannen heb ik het goed gevonden, dat gebruik te veranderen.
Zoo gezegd, zoo gedaan. Ik verzamelde hen, legde hun mijn plan open, dat ik voornemens was uit te voeren, zeide hun, dat het niet billijk was, dat de vrouwen alleen moesten werken; dat de mannen verplicht waren het land te bebouwen, omdat de vrouwen bestemd zijn voor het huiswerk. Zij stemden hierin allen toe. Des anderen daags brachtten zij allen hunne spade mede. Ik stap aan het hoofd, met de spade vooruit en toon hun den weg. Men begon in den omtrek der kerk het land om te spitten. Wijl de plaats waar men zich bevond nooit was bebouwd geweest, koos men een partij jongens uit, met bijlen gewapend, om boomen en hout om te hakken. En ik heb hen doen arbeiden, die nooit gewerkt had-den. Maar hoe leven zij, zult ge vragen. Zij gaan op jacht, verkoopen de huiden van het geschoten wild. Zij maken schoenen voor de wilden, kleederen enz. Zij eten veel Spaansche tarwe, lampoenen, wortelen, boonen en erw-ten. Zij lachen en zingen dag en nacht.
Wanneer een der wilden gestorven is, vergaderen zij bij het lijk, lezen, bidden en zingen voor de rust van de ziel van den overledene. Dan toonen zij hunnen ijver en vurigheid. Omdat hunne woningen zeer klein zijn is veel volk verplicht, buiten te verblijven en of het regent of sneeuwt of modderig is, het komt er niet op aan. Zij gaan buiten de hut op hun hurken zitten en blijven er den geheelen nacht.
Men kent reeds alle gebruiken der H. Kerk. Men heeft er openbare processies en openlijke begrafenissen. Bij het toe-dienen der H. Sacramenten der sterven-den vormt men optochten en zij die het ongeluk hebben, aan den drank verslaafd te zijn, zijn verplicht 2 Zon-dagen uit de kerk te blijven. Als zij iets onbehoorlijks hebben bedreven durven zij niet de kerk binnen te komen, tenzij zich eerst openlijk van hunne zonden beschuldigd te hebben.
In het begin van juli ben ik ziek geworden. Ik had mij zeer vermoeid met biecht hooren enz. Ik hoorde biecht van 's morgens 5 tot 's avonds 10 uren en toen moest ik er nog eenige wegzenden tot den anderen dag. De koorts tastte mij aan en ik genas niet onder de wilden. Ik kon echter mij zelve niet genezen, daar ik geen geneesmiddelen had; ik was derhalve genoodzaakt voor mijn gezondheid naar St. Louis terug te keeren.
Bij mijn aankomst aldaar ben ik herhaaldelijk in mijn ziekte hervallen, maar nu bevindt ik mij in eenen goeden staat, zelfs beter dan te voren, zoodat ik hoop nog eenige jaren het geluk te hebben om aan het heil en vervol-making der zielen te arbeiden. Overi-gens hoop ik onder de wilden te leven en te sterven.
Gij zult ook iets aangaande hunne taal willen weten en of het moeilijk is, al die verschillende talen te leeren. Neen waarde ouders, dat is niet moeilijk, daar God ons helpt. Ik leerde hunne taal in korten tijd. Na 2 of 3 maanden was ik verplicht in hun taal biecht te hooren. In het begin schijnt het zeer moeilijk, maar zij is het inderdaad niet.
Ik heb gehoord, dat er aan de overzijde van de rotsbergen, 3000 mijlen van hier, een nieuwe zending onder de arme ongelukkigen gaat geopend worden. Ik was zeer verwonderd mijn broeder hier te zien, of liever, te vernemen, dat hij tot de nieuwe zending behoorde. Ik herkende hem, niettegenstaande hij nog zeer klein was toen ik Europa verliet. Ik was zeer verheugd, doch van den anderen kant dacht ik dat het weer een groot offer voor U moet zijn geweest……

1840 - In september lees ik in den Noord-Brabantschen Roomschen Almanak dat het H. College is samengesteld uit 54 Kardinalen; 12 van Pius VII, 10 van Leo XII en 32 van Gregorius XVI.
Het getal Katholieke Bisschoppen over de geheele wereld bedraagt:
12 patriarchen, 671 aartsbisschoppen en bisschoppen, 83 zetels zijn vacant.
9 Bisschoppen hebben Coadjutors, 30 hebben Sufraganen, 10 zetels zijn tijde-lijk door administrators bezet. Sedert de verheffing van Gregorius den XVI zijn 17 bisdommen opgericht, n.l. 1 in Algiers, 1 in Zeeland, 1 in Sardiniën, 4 in Silezien, 1 in Canada, 1 in Californië, 5 in de Verenigde Staten, 3 in Zuid-Amerika.
Onder het bestuur der propaganda bevonden zich 57 Apostolieke Vica-riaten, door den H. Stoel geplaatst.

1840 - den 7 october heeft zijne Majesteit Koning Willem I afstand van de Kroon gedaan en die aan zijn oudsten zoon gegeven, die nu genoemd wordt, of den titel aanneemt van Koning Willem II.
2 dagen te voren heeft Zijne Majesteit zijnen tweeden zoon Frederik van 2 gewichtige posten, op zijn verzoek eer-vol ontslagen, als van Admiraal der vloot en grootmeester der artillerie.

1840 - Den 9 october en zondag daarop volgende is in het stadskoffiehuis bij A. Blomjous een luchtballon opgelaten, maar 't is iederen keer mislukt. Hij was vervaardigd door H. Claessen. Het was spijtig, omdat de maker dit had gedaan om Tilburg genoegen te geven en ten voordele van den arme.
Doch de man heeft nog bespottingen moeten verduren, zelfs zoo, dat er een liedje van is gemaakt en publiek op straat gezongen.

1840 - 28 november, zijnde zaterdag is de oudste zoon van den gewezen Koning, als Koning te Amsterdam ingehuldigd, onder den naam van Willem II.

1840 - In november is alhier in het weiland, achter het huis van H. van Lierop in een hoop stroo gevonden een kind van het mannelijk geslacht, volgens gedachten 2 maanden oud. Op den zelfden dag werd het gedoopt in de Roomsche kerk het Heike en zal genoemd worden Vincentius Strooimans.

1840 - In het laatst van october, zijnde op een zondag is in Oerle brand ontstaan bij J. van Kasteren. Huis, schuur en stal zijn geheel een prooi der vlammen geworden. Een en ander was voor de geringe som van ƒ 800,- verzekerd in de brandassurantie.

1841 - Den 18 april is in het Haringseind op straat doodgebleven Jan Wagemans.

1841 - Den 29 april is Z.M de Koning Willem II in ons midden gekomen. Er was veel toestel gemaakt en veel Eerebogen. Op ieder huis wapperde de nationale vlag. De principaalste wijken waren met masteboompjes beplant en 's avonds was ieder huis geillumineerd. Ook was een groot getal jaarschriften en gedichten, alsmede chronicums te lezen.

1841 - In juli is er brand ontstaan in een huis van den heer Smans aan de Hoeven of den zoogenaamden Herstel, hetwelk in weinige uren in asch lag met nog een nevenstaand huis van 3 woningen, toebehoorende aan den Heer Delett.

1841 - Den 7 october is het huis van Willem van Trier afgebrand achter de R.K. Torenkerk.

1841 - Den 23 november is het huis en fabriek met toebehoren van Adriaan Teurlings op het Lijnsheike of Lijnschen hoek afgebrand. Zooals men leest in de Courant, zoude een en ander ge-assureerd zijn voor een som van ƒ 12.400,-.

1841 - Den 28 dito is een schoenmaker van Tilburg, tusschen Waalwijk en Loon op Zand dood gevonden, genaamd Norbert de Vet.

1841 - Den 24 november is Adam van Loon van jenever-dronkenschap zeer subiet overleden, zonder bediening. Er heeft ook geen lijkdienst plaats gehad en hij is ook niet in gewijde aarde begraven.

1841 - In Engeland zijn op het oogenblik in de 'dolhuizen' 2498 krankzinnigen. In Rusland wonen thans 30 millioen Russen, en de rest is een horde Kosakken, Kalmukken, tartaren en andere stammen.
1841 Den 16 december 's avonds 9 uur is het touwslagershuisje van Jan Mallens afgebrand aan de wijk Kerk.

1842 - Den 1 februari is alhier in Tilburg 's avonds half 6 uur in de beide R.K. Kerken een Missie geopend door de Eerw. Paters Redemptoristen van de congregatie van den H. Alphonsus Maria de Liquorie. Gemelde paters hebben alhier, te weten in de Heikensche kerk 40 instructiën of sermoonen gehouden alwelke instructiën of sermoonen zeer zielroerend waren, en wel voornamelijk de sermonen door Pater Bernard ge-daan. In de Heikensche kerk waren 4 paters, n.l. Pater Bernard, Pater Op de Beek, Pater van der Linde en Pater van de Zande. Vervolgens waren er nog zooveel geestelijken uit de omliggende dorpen, dat altijd 20 biechtvaders gereed waren om Biecht te hooren, van 's morgens 5 tot 's avonds 10 uur. En zoo was het in de Geurkensche Kerk ook. Nochtans, daar waren maar 3 Paters. Deze missie strekte zich niet verder uit, dan tot de R.K. van Tilburg.
In de dagen, dat de missie werd gehouden hebben duizenden menschen zich naar Tilburg begeven alleen om de heerlijke Sermoonen te horen van Pater Bernard. Zelfs zijn er veel geweest uit Amsterdam, Rotterdam, den Haag, Bergen op Zoom en duizenden van 's Bosch en Breda. Een meisje van Oisterwijk is 11 maal in Tilburg geweest om de Sermonen te hooren.
Ik ben menigmaal in de Sermoon geweest, dat de eerw. Pater Bernard zijn aanhoorders zoodanig trof, dat allen, die in de kerk waren, zich geen oogenblik konden inhouden en luidop begonnen te schreeuwen. Ik heb ook zelf gehoord, dat een zekere Hendrik Jansen hardop onder het Sermoon vergiffenis vroeg aan geheel Tilburg.

1842 - In april is te Enschot brand ontstaan, in een karhuis, van den Burgemeester J. Vugts, welke brand zoo hevig toenam dat de huizing, stal, schuur en al het aanhoorige, alsmede de nevenstaande huizinge, stalling en schuur enz. van de Wed. Storimans, in vlammen opging. Deze brand werd toe-geschreven aan kwaadwilligheid. 's Avonds te voren, was een vreemdeling in verschillende huizen geweest en had ook bij den burgemeester geklopt om binnengelaten te worden, maar daar de Burgemeester reeds te bed was, wilde hij niet opendoen. Een uur daarna stond alles in brand. Gemelde vreemdeling was bij den Pastoor binnengekomen om de meubels te bewaren en in veiligheid te brengen, doch hij neemt een koffertje, waarin 2 zilveren Lieve Vrou-wenkroontjes en elf honderd guldens, en neemt dat mede, uitgenomen de zilveren kroontjes, die hij bij een vrouw brengt, waartegen hij zegt, breng dat bij den Pastoor. Tot heden heeft men nog niets van hem gehoord.

1842 - Tusschen 29-30 april zijn te Hilvarenbeek 13 huizen afgebrand, waarin 18 huisgezinnen woonden. Deze brand wordt ook aan kwaadwilligheid toegeschreven. Een inwoner van Hilvarenbeek is daarvoor gearresteerd op 3 mei 1842. Hij was genaamd van Es, doch is later losgelaten.

Daags nadat er te Enschot brand was geweest is te Dussen de Kerk, pastorie en een bodenhuis afgebrand. Maandag 2 mei 1842 zijn te Genderen 8 huizen afgebrand. Tusschen maandag en dinsdagnacht zijn te Sprang 2 huizen afgebrand en den zelfden nacht te Tilburg een schop in den Noordhoek. Alle deze branden worden aan kwaadwilligheid toegeschreven, zoodat men in groote ongerustheid verkeert. Er wordt dan ook overal de wacht gehouden.

1842 - Den 22 april heeft Pater Bernard alhier nog een zeer schoon Sermoon gehouden.

1842 - Den 3 mei is de Koning in Tilburg gekomen.

1842 - Den 4 mei is in Hamburg brand ontstaan, die eerst den 8e mei heeft opgehouden. Er zijn 1760 huizen afgebrand, welke 46 straten en 7 pleinen vormden. Bovendien werden de vol-gende gebouwen, die een sierraad der stad uitmaakten vernield te weten: het bankgebouw, 't commercienhuis, het postkantoor, de Ossenmarkt benevens de prachtige kerken St. Petrus en St. Nicolaas met deszelfs schoonen tooren en de kapel van St. Gertrudis, het werkhuis, het spinhuis, de drukkerij der Hamburgsche Correspondenz, 9 groote logementen, 19 raffinaderijen en een groot aantal handelshuizen. Het Raadhuis heeft men door buskruit laten springen om den voortgang van den brand te stuiten. 10.000 menschen zijn zonder dak. De schade wordt begroot op 45 millioen gulden. De rivieren brandden uit, doordat de sterkedranken in de rivieren waren gelopen.

1842 - Den 15 mei, zijnde Pinksterdag, heeft Monseigneur alhier de laatste H. Mis gedaan met nog 7 assisteerende geestelijken. Even vóór de H. Mis werd hem zijn staf aangeboden door 4 weeskinderen.

1842 - Den 22 mei is Willem van Abeelen aan den Ouden-Dijk doodgebleven aan de gevolgen van een bloedspuwing.

1842 - In april en mei zijn alhier veel kinderen aan de mazelen gestorven.

1842 - Op den 22 mei heeft P. Donders een afscheids-Sermoon gehouden in de Goirkesche Kerk. Hij gaat als missionaris naar America. Gemelde P. Donders is Tilburger van geboorte en van zeer min-vermogende ouders.

1842 - Op zondag den 15e mei is alhier in de Hoogmis door den Lofzang 'Veni Creator' een aflaat geopend bij wijze van jubilé. Deze jubilé is vergund door Z.H. den Paus van Rome, Gregorius den XVI, ten einde, dat wij die 15 dagen zouden bidden voor 't ongelukkige Spanje, want aldaar gaat het zeer ongelukkig toe. De geestelijken worden er gebannen, gevangen genomen of vermoord. De kloosters worden verwoest. De kerken zijn omtrent allen zonder herder. De religieuzen worden verdreven of mis-handeld.

1842 - Op den 29 juni was een man, alhier woonachtig, van beroep schoenmaker, die bezig zijnde met visschen, verdronken in het Galgenven. Zijn naam weet ik niet juist. Hij werd doorgaans genaamd Pierre. Hij was een Waal van geboorte.
1842 In augustus was het buitengewoon heet. Het was nog een graad warmer dan de warmste dag in 1733. Er komt watergebrek.

1842 - 17 april De dag van heden zal nog lang in aandenken blijven bij de Roomsch Katholieken te Tilburg en wel bijzonder voor de R.K. van de Parochie 't Heike, daar op dien dag hunnen Zeer Eerw. Heer Pastoor J. Zwijsen tot Bisschop van Gerra is gewijd, hetwelk met zeer veel plechtigheid heeft plaats gehad. De Zeer Eerw. Bisschop is in 1853 in juni door Z.H. Pius IX tot aartsbisschop van Utrecht verheven, alsmede werd een Bisschop voor Haar-lem, een voor Breda, een voor Roer-mond en een voor 's Bosch benoemd, waarover de protestanten in Zuid-Holland zeer ontevreden waren, en zeer gestoord zijn, tenminste in zooverre dat de Nederlandsche Minister een voor-dracht aan de Kamers heeft gedaan van 16 artikelen, inhoudende inkortingen en vermindering der weinige vrijheid in de uitoefening van den R.K. Godsdienst en hunne bedienaren om welke reden in weinige dagen 300 petitiën en verzoek-schriften door de R.K. aan de 2e Kamer zijn gezonden, opdat de leden van de 2e Kamer aan de wet hunne goedkeuring zouden weigeren, opdat de R.K. niet gelijk vroeger als slaven zouden behandeld worden.

1843 - Den 18 februari des namiddags half 5 uur arriveerde in Tilburg de Eerw. Pater Bernard met 3 medebrooeders, als Pater van de Zande, Pater Miggils en Pater Majolie om de missie van 1842 te vernieuwen. Te 5 uur stond Pater Ber-nard al op den preekstoel.

1843 - Op den 25 maart is door Monseigneur den Bisschop van Gerra en Pastoor alhier wederom eene nieuwe Broederschap afgekondigd. Deze Broe-derschap was die van het Onbevlekt Hart van Maria, waarvoor men daags maar één Wees Gegroet behoeft te bidden.

1843 - In de maand maart is alhier 's avonds een komeet gezien. In de eerste dagen, dat men haar opmerkte in het Westen en de laatste dagen in het Noorden.

1843 - Den 1e april is op de z.g. pannenbakkerij, thans behoorende aan Z.M den Koning Willem II een kind in de wieg verbrand. Het was een kind van Smulders, een arbeider van Z.M.
Gepasseerd jaar is van den zelfden Smulders een kind verdronken.

1843 - Den 2 juli 's morgens ontstond brand op den Heuvel in de huizing van Wouterus den Ouden. Door de spoedige hulp, was men den brand spoedig meester en is er weinig schade veroorzaakt.

1843 - Den 6 juli 's morgens kwart voor 7 uur ontdekte men brand in het Haringseind op den zolder benevens in de schuur van het huis behoorende aan de wed. de Munnik. Men was spoedig den brand meester.

1843 - Den 11 augustus is mijn zoon naar het klooster bij de Broeders te Maastricht gegaan en aldaar den 14 dito gearriveerd en dus 's anderendaags in het klooster als Novies aangenomen. Den 1e october is hij gekleed en is genaamd Alphonsus.
Mijn dochter Maria Baptista is op den 24 juli dezes jaars geprofest en 5 dagen later, den 29 juli, naar het klooster te Helmond verzonden.
Vervolgens is mijn oudste dochter Maria, Gerardina den 23 october dezes jaars in het noviciaat te Moergestel, ook bij de Zusters van den H. Vincentius gegaan.

1843 - Den 2 october is de Heikensche Kerk door den Bisschop van Gerra, Pastoor alhier, geconsacreerd.

1844 - Den 25 januari zijn alhier in Tilburg in de R.K. Kerk door Mgr. den Bisschop van Gerra en Pastoor alhier, 11 priesters gewijd, waaronder eenige kloosterlingen.

1844 - Den 14 augustus is Z.K.H. alhier geweest en is den 17 vertrokken. In het vroeg van den zomer heeft Z.K.H. ons nog met een bezoek vereerd.

1844 - Den 28 augustus heeft alhier een optocht plaats gehad van het boogschuttersgezelschap, hetwelk te 's Bosch twee dagen te voren een prijs geschoten had, te weten een zilveren medaille. Er waren 19 schuttersgezelschappen van 19 steden en dorpen, o.a. zelfs uit Rotterdam, Weert, Eindhoven, Oirschot, Tilburg enz. De grootste gouden medaille is aan Oirschot, de zilveren aan Tilburg en de bronzen aan Rotterdam toegekend. In den optocht waren nog de 3 gilden en het muziek-gezelschap de Harmonie.

1844 - Den 18 augustus is Z.K.H. Willem II weder in Tilburg gekomen en is den 22 augustus weder vertrokken.

1844 - In het begin van december is de voerman J. Panis bij Breda verdronken en den 17 december is de zuster van J. Panis, wed. A. Reijnen, des avonds ten 7 uur overleden. Eenige oogenblikken na het overlijden van de wed. Reijnen, komt de vrouw van Adriaan Panis, om vrouw Reijnen te bezoeken, en op het vernemen, dat haar mans zuster over-leden is, valt ook zij dood neder.

1844 - Op den 2e Kerstdag is verdronken bij het schaatsenrijden de zoon van Adriaan Maiers, oud 19 jaren, op den Bunder. Het ongeluk wordt toege-schreven dat eenige lanciers, die hier in garnizoen liggen, de burgers wilden noodzaken het ijs te verlaten, waarop Maiers ook wegvluchtte om niet in aanraking met de lanciers te komen en daar het reeds donker begon te worden, reed hij in een treksloot, die corres-pondeert met den Bunder en de rivier de Leij en verdronk. Des anderen daags is hij opgehaald.

1845 - De winter van 1844 op 1845 is zeer koud en langdurig geweest. Het begon te vriezen den 1 december 1844 en het is opgehouden met vriezen, den 23 maart 1845. Het heeft dus juist 16 weken gevroren. Den 12, 13, 15 en 16 maart vooral was het zeer koud. Het ijs op den z.g. molenkuil was tusschen 6 en 7 duimen (oude maat)

1845 - Den 13 april 's morgens ruim half 9 uur ontstond er brand in een huis, toebehorende en bewoond wordende door H. Otten.

1845 - In dezen zomer, op het eind van juli is er eene ziekte onder de te veld staande aardappelen ontstaan en wel erg in Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Brabant, alsook in België. Op het blad kwamen zwarte vlekken, welke zich in elkaar kronkelden. Dit deelde zich mede aan den stengel en vervolgens ook aan de aardappelen, die dan tot verrotting overgingen. Ik mag met waarheid zeg-gen, dat als ik 6 roeden uitsteek, er niet meer dan 2 roeden bruikbaar zijn. Men is zelfs beducht, dat de aardappelen die men voor goed houdt nog niet zal kunnen bewaren om in 1846 te pooten. Daarom heb ik op den 12 en 17 augustus nog oude aardappelen gepoot, om alzoo in den aard van de aard-appelen te blijven, maar het is onzeker of er nog wat van groeien zal, omdat het zoo laat in 't jaar is. Intusschen is het zaak om in de maanden september en october aardappelen te pooten om in het a.s. jaar er vroegtijdig bij te zijn. Zij moeten 12 oude duimen diep gepoot worden en indien het veel wintert, dan met ruwe mest toedekken.

Goede aardappelen worden thans ver-kocht tegen 1 gulden het oude Bossche vat. Men is bang voor hongersnood.

1845 - Heden 19 september is Z.K.H. in Tilburg gearriveerd en den 21e dito 's morgens vroeg, of daags te voren 's avonds laat, weder vertrokken.

1845 - 9 september De Antwerpsche handel heeft de officieele aanmoediging niet verwacht om zich den voorraad te verschaffen, waaraan het land behoefte heeft. Het is met eenige schepenbank). De schepen was een lid (ambtenaar) van een college van oordeelvoorstellers (oordeelvinders) die op rechtzittingen van het volksgerecht (ding) hun oordeel uitspraken. In de Nederlanden kende men de term schepen en schepenbanken van de Middeleeuwen tot 1796 (einde van het Ancien Régime). (bron: Wikipedia)Meer informatie: http://nl.wikipedia.org/wiki/Schepen">schepen aardappelen gaan halen in naburige landen, alwaar men van de aardap-pelenplaag verschoond is gebleven. Thans komen ons reeds ladingen gedroogde erwten en boonen toe. Wij hebben gisteren erwten en boonen gezien, die voortreffelijk waren en op menige tafel de plaats der mislukte aardappelen zullen vervangen. Wij mogen hierbij voegen, dat de prijs redelijk is.
Een nieuw besluit van het Haagsche Gouvernement bepaalt, dat vanaf 15 september moet worden betaald, voor de invoer van 10 mud aardappelen 5 cent, voor gerst 1 cent per 100 kg. voor rijst 1 cent per 100 pond, voor boonen en erwten 1 cent per last, voor gort, grutte en gepelde gort 3 gulden de 100 pond, voor meel ƒ 5,- de 100 pond.
In Verviers hebben 5 kooplieden of fabriekanten 100.000 francs bij elkander gelegd om daar rijst voor te koopen, teneinde die in den winter aan hunne werklieden voor inkoopprijs over te doen. Uit België wordt vernomen, dat een voorstel is gedaan om alle levensmiddelen vrij van invoerrechten te laten binnenkomen en geen levens-middelen te doen uitvoeren.

1846 - Den 5 januari is een besluit bekend gemaakt, van het Nederlandsche Gouvernement hetwelk de belasting verhoogt op de inkomende Belgische goederen in Nederland.

1846 - Den 2 november is de Heer J. van Hogendorp van Hofwegen, die woonde onder Goirle aan Nieuwkerk in den Schijfakker van zijn paard gevallen, zoodat hij met zijn een been in den stijgbeugel bleef hangen en in dien toestand heeft zijn paard hem een eind voortgesleept, waardoor hij zoodanig was verwond aan zijn hoofd, dat hij maar 37 uur meer heeft geleefd. Hij heeft niet meer gesproken en is niet meer bij zijn verstand geweest. Hij wordt zeer betreurd, vooral door de Goirlesche inwoners. Hij was goed en mild jegens de armen en jegens allen, die met hem omgingen. Hij was 62 jaren oud.

1846 - Den 12 november arriveerde de aanstelling van den Heer J. Verbunt als Notaris te Boxmeer. Deze werd ter hand gesteld aan zijne toekomstige bruid.

1846 - In het begin van februari was het zeer hoog water en wel in 't bijzonder bij 's Bosch. Op Lieve Vrouw Lichtmis is de steenweg tusschen 's Bosch en Vught doorgebroken en een brug weggespoeld en weggedreven. Vele straten in de stad stonden onder water.

1846 - Den 7 maart werd een man, genaamd Jan Janssen, arbeider bij Jacobus van Roessel, dood op den Goirleschen weg gevonden.

1846 - Den 11 maart heeft Z.M de Koning conclussie verleend aan Dronkers & Co. tot het aanleggen van eenen spoorweg van Bergen op Zoom-Breda, Tilburg-Loon op Zand-'s Bosch-Helmond en van daar naar Venlo en Maastricht.

1846 - In 't laatst van mei is er brand uitgebroken aan de Hasselt in een huis hetwelk toebehoorde aan Mevrouw de Gravin van Hogendorp van Hofwegen. De man, die het huis bewoonde, als-mede zijne vrouw zijn dezelfden dag gearresteerd en naar 's Bosch getrans-porteerd. Zij worden verdacht, dat zij den brand hebben gesticht, want kort te voren had hij zijn meubels laten verzekeren, een nacht vóór den brand heeft hij een groot deel der meubels uit het huis weggevoerd.

1846 - In het begin van juni is weder brand uitgebroken op het Goirke bij Lambert de Wijs. Er is veel schade aangericht, doch alles was verzekerd.

1846 - Den 1 juni is te Rome 's morgens tusschen 9 en 10 uur overleden Z.H. Paus Gregorius den XVI. Hij was in zijn tachtigste jaar. Z.H. werd den 2 februari 1831 als paus gekozen.
De Cardinalen zijn op 15 juni in conclave gegaan ter verkiezing van eenen nieuw-en Paus en den 16 juni werd tot Paus gekozen de Cardinaal Jan Marie Mastaï Feretti, den 13 mei 1792 geboren te Sinigalla. Hij is sterk en groot van persoon en koos den naam van Pius IX.
De uitslag der verkiezing was zoo snel, zoo onvoorzien, dat niets gereed was en dat men tot den 17 juni moest wachten om Z.H. als Paus uit te roepen.

1846 - Den 31 augustus, zijnde maandag op Kermis heeft er alhier een concours plaats gehad van handboogschutters, niet alleen van de Tilburgsche maar ook van vele omliggende steden en dorpen, o.a. uit 's Bosch, Moergestel, Dongen, Waalwijk, Stratum, Heusden, Arnhem, 's Hage, enz. zoodat er 28 schuttersgezel-schappen aan hebben deelgenomen. De optocht was mooi. Des avonds vuurwerk en openluchtbal, en illuminatie, hetwelk plaats had in de Harmonie.

1847 - Den 3e zondag na Drie-Koningen is alhier weder een jubilé geopend.

1847 - In het laatst van mei of in het begin van juni heeft Z.M. Willem II de groote fabriek, genaamd Dongewijk aan de Maasbrug, 1 uur van Tilburg, met alle daarbij behoorende huizingen, gebouw-en en landerijen, bosschen en heide-gronden van den Weled. Heer S.W. Diepen gekocht.

1847 - Den 10 augustus is Z.M. de Koning weder in Tilburg gekomen en heeft op den 13e augustus den 1e steen gelegd van het nieuw te bouwen Paleis en wel met zeer veel plechtigheid. De 3 Gilden, als St. Dionisius, St. Sebastiaan en St. Joris met hunne vanen en standaard, alsmede het muziekgezelschap de Harmonie waren er bij tegenwoordig. Al het werkvolk van Z.M is die dagen, 3 dagen er na getracteerd in de herberg.

1847 - Op den 30 augustus is te Tilburg den Koningsvogel geschoten met de geweren, welke vogel is afgeschoten door Jan Bekkers, zijnde dit de 3e maal dat hij den Koningsvogel heeft afgeschoten en nog wel achter elkaar. Hij is dus Keizer. Toen werd weder een vogel opgezet, om te weten wie koning van het Gilde zoude worden en deze werd afgeschoten door Lucas Dupon, oud bijna 80 jaren.

1847 - In de maand september is Z.D.H. Mgr. J. Zwijsen, Bisschop van Gerra en Pastoor te Tilburg, parochie het Heike, door Z.H. den Paus tot zaakgelastigde bij het Nederlandsche Hof benoemd, in plaats van Mgr. Ferrari, die tot eene andere bestemming is benoemd.

1847 - Den 16 november is op Broekhoven op de fabriek van den Heer van Dooren, verongelukt een werkman, genaamd Hendrik Spijkers. Een lederen riem, die van de schijf van een schrobbelmolen afliep, greep gemelden Spijkers onder den arm en slingerde hem zoodanig tegen den zolder, dat zijn hoofd werd verbrijzeld en de man on-middellijk dood was.

1847 - Gedurende dezen winter waren er zeer veel zieke menschen. Op den 16 januari 1848 stonden er in de kerk van het Heike niet minder dan 46 op het ziekengebed. Op het Goirke was het evenzoo. Op 22 januari werden er alleen in de Parochie het Goirke, 70 personen bediend van de H.H. Sacramenten der Stervenden.

1848 - Op 22 februari heeft er in Parijs een groote opstand of revolutie plaats gehad, tegen den Koning of het be-staande Bestuur. Dit heeft tot gevolg gehad, dat de Koning en zijn geheele familie is gevlucht, zonder het aller-noodzakelijkste te kunnen medenemen. Een nieuw bestuur werd samengesteld onder den naam van de Fransche Republiek. Eenige dagen later werd de republiek in alle steden en dorpen uitgeroepen.

1849 - Den 13 maart is Z.M Willem II des namiddags in Tilburg gearriveerd. 's Nachts te ongeveer 4 uur werd Z.M. ziek, welke ziekte heeft aangehouden tot op den avond van den 16 maart, als wanneer men veel hoop op zijn herstel had. Maar helaas, 's morgens op den 17e te ongeveer 2 uur werd Z.M merkelijk erger, zoodat hij om half 3 overleed, tot allergrootste droefheid van alle Tilburg-sche ingezetenen.
Op den 3 april 's morgens te zeven uur werd het Koninklijk Lijk weggevoerd, onder het gelui der klokken en onder het lossen van 61 kanonschoten.
De geheele Kon. Familie had zijn intrek genomen bij Mgr. Den Bisschop van Gerra, Pastoor J. Zwijsen.

Den 10 april zijn de Tilburgsche ingezetenen door eene missive van Z.M Willem III bedankt, voor de liefde, eerbied en achting aan zijn vader bewezen alsook wegens de deelneming in de droefheid van de Kon. Familie, welke missive op de pui van het Raadhuis is afgelezen en daarna aan-geplakt.

1849 - Gedurende dezen zomer heeft in vele steden en dorpen van Nederland, en ook van België, op een verschrikkelijke wijze de colera gewoed en wel vooral in Dordrecht, Rotterdam, Delft, den Haag, Scheveningen, 's Bosch, Breda, Eindhoven, Gestel, Zevenbergen, Diessen enz.

1849 - Op zaterdag 25 augustus is in Tilburg gearriveerd, Zijne Eminentie Cardinaal-Aartsbisschop van Mechelen. Z.E. heeft des anderendaags in de Heikensche Kerk, de half-acht-ure Mis gelezen, bijgestaan door zijnen Secretaris, Kanunnik van Erven, de Wel. Eerw. Heeren van Sambeek, de Wit, van Dooren, van Mierlo en 2 zijner bedienden.

1850 - Den 25 of 26 october is te Korvel het huis gekocht van Mevr. de wed. Jellinghaus voor een R.K. Pastorie. Des anderen daags hoorde ik zeggen dat er ook een R.K. Kerk zou gebouwd worden. Ik heb dit vernomen van Mgr. Den Bisschop van Gerra.

23 en 24 december: Kalkkuilen gemaakt; 31 december: Kalk gebluscht tot 18 januari 1851, n.l. 600 mudden; 11 januari 1851 de plaats afgebakend; 13 jan. De zwarte aarde afgegraven tot en met 28 jan.; 20 jan. zand ingereden; 22 jan. steenen aangebracht; 25 april aanbesteed. (nadat de fundamenten waren gelegd) Voor de som van ƒ 12.800,- aangenomen door J. Ader, C. van den Meerendonk, H. Claassen en Daniëls.

31 mei: de eerste steen gelegd met veel plechtigheid door het zoontje van den Heer J.H.A. Diepen.

1851 - Den 1e januari was de kerk gereed. Om 9 uur had een stille H. Mis plaats door Mgr. Den Bisschop van Gerra, die ook eene toepasselijke aanspraak heeft gehouden.